ช่างเป็นคำพูดที่ทำให้ใจสั่นเพียงนี้

สำหรับผม ที่เคยอยากวางความหวังเล็ก ๆ บนโต๊ะอาหารของชาวนาแล้ว คำพูดนี้ก็ช่างมากเกินพอเสียเหลือเกิน

“ไปดูผลงานต่อไปกันเถอะครับ”

เมื่อผมตามเควินไปยังห้องถัดไป ก็พบภาพหนึ่งแขวนอยู่ตรงเสากลางห้อง

“นี่คือหนึ่งในผลงานยุคแรกของแวนโก๊ะ ที่เผยให้เห็นอย่างชัดเจนว่าเขาอยากจะสื่ออะไรออกมาครับ”

สายตาของคุณเควินที่มองภาพนั้น ช่างอบอุ่นนัก

“ครอบครัวชาวนาใช้แสงจากตะเกียงเพียงดวงเดียวเพื่อรับประทานอาหารเย็น เงาในภาพเข้มจัด บรรยากาศโดยรวมก็มืดมัว เราสามารถสัมผัสได้ถึงความยากลำบากในชีวิตของพวกเขาผ่านทางมือและใบหน้า”

ถ้ามองตอนนี้ ก็ต้องบอกว่าเป็นภาพที่วาดได้ไม่ดีเลย

แต่ตามที่คุณเควินพูด นี่คือภาพแรกที่ผมวาดโดยเข้าใจว่าอยากจะวาดอะไร มันจึงเป็นผลงานที่ผูกพันมาก

“แต่ชายที่ก้มหน้ากับหญิงสาวที่มองเขาด้วยความเป็นห่วง และท่าทีที่กำลังรินน้ำชา มันไม่ได้แค่สื่อถึงความโหดร้ายของชีวิต”

“ผมอยากจะวาดภาพของผู้คนที่โอบอ้อมอารีและอยู่เคียงข้างกันต่างหาก”

เมื่อผมพูดแบบนั้น คุณเควินก็หยุดไปชั่วครู่ แล้วก็ยิ้มออกมา

“ใช่เลยครับ ความสูงส่งของคำว่าครอบครัวนั้นถ่ายทอดออกมาอย่างชัดเจน คุณรู้จักแวนโก๊ะดีนะครับ ชอบเขาเหรอครับ?”

ไม่ชอบหรอก

ในหมู่บ้าน เขาถูกมองว่าเป็นคนบ้า

เขาพูดอะไรที่ทำให้ผู้คนเสียดายใจอยู่บ่อยครั้ง และสุดท้ายก็ทิ้งเพียงความเศร้าไว้ให้กับธีโอ น้องชายคนสุดท้ายที่ยังอยู่เคียงข้าง

ล้มเหลวซ้ำแล้วซ้ำเล่า

ใครจะไปชอบตัวเองแบบนั้นได้กัน

ก็แค่ได้รับความปลอบใจจากเควิน ผู้ซึ่งให้คุณค่ากับผมและภาพวาดของผมเท่านั้นเอง

“อยากจะมาขนาดนั้น แต่ทำไมทำหน้าเศร้าล่ะ?”

คำพูดของคุณปู่ทำให้ผมได้แต่ยิ้มเจื่อน ๆ

เมื่อออกจากลิฟต์มาที่ชั้น 2 ผมก็เห็นมันอยู่ตรงนั้น ข้ามโต๊ะเตี้ย ๆ ตัวหนึ่ง

หมู่บ้านเล็ก ๆ ทางตอนใต้ของฝรั่งเศส อาร์ล

เห็นภาพของอาร์ล สถานที่ที่เคยใช้ช่วงเวลาที่อบอุ่นและมีความสุขที่สุดในชีวิต ความทรงจำต่าง ๆ ก็ผุดขึ้นมาอย่างชัดเจน

“ท้องฟ้าสีน้ำเงินคราม บ้านสีเหลือง และสีเขียวระหว่างนั้น การจัดวางสีสันของแวนโก๊ะนั้นช่างน่าทึ่งครับ”

คุณเควินเริ่มอธิบาย

“แต่บ้านหลังนั้นพังทลายลงช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ตอนนี้เลยเห็นได้แค่ในภาพวาดเท่านั้น”

มันต้องเกิดอะไรขึ้นถึงได้มีชื่อว่า ‘สงครามโลก’ นะ

พอเป็น ‘ครั้งที่สอง’ ด้วย ก็คงเกิดขึ้นถึงสองรอบแล้วสิ

ถึงอย่างนั้น มนุษย์ก็ยังสามารถพัฒนาได้ขนาดนี้ น่าอัศจรรย์จริง ๆ

‘อยากกลับไปอีกสักครั้งจัง’

ทุ่งนาในฤดูร้อนที่เปล่งประกายดั่งทองคำ และท้องฟ้าในฤดูหนาวที่โบกสะบัดราวกับชุดราตรีสีน้ำเงินเข้มที่เต้นระบำ

แม้แต่เสียงจอแจของคนเมาเหล้าในคาเฟ่หน้าบ้าน ก็ยังรู้สึกคิดถึง

“สำหรับแวนโก๊ะแล้ว อาร์ลคือสถานที่แห่งการเริ่มต้นใหม่ หลังจากเบื่อหน่ายชีวิตในปารีส เขาก็เริ่มพัฒนาสไตล์ของตัวเองผ่านการวาดภาพธรรมชาติในอาร์ล”

ตามที่คุณเควินพูด ตอนนั้นปารีสเต็มไปด้วยพวกจอมปลอม

ถนนก็เต็มไปด้วยอุจจาระและหนู ผู้คนพ่นน้ำหอมจนฉุนแทบสลบ

เพราะไม่อาบน้ำ กลิ่นตัวจึงเหม็น พอพ่นน้ำหอมทับ กลับยิ่งแย่เข้าไปใหญ่จนอยากอาเจียน

แต่ถึงกระนั้น

ไม่ว่าจะอยู่ที่ไหน ถ้ามีธีโออยู่ด้วย ก็ดีทั้งนั้น

“ชีวิตในปารีส ไม่ใช่ว่าทุกอย่างจะแย่หรอกครับ”

“ทำไมคิดอย่างนั้นล่ะ?”

เมื่อผมเงยหน้าตอบคำถามของคุณปู่ คุณเควินก็มีสีหน้าสนใจ

“...ก็เพราะผมมีธีโออยู่ด้วยนี่ครับ”

“แน่นอน ทั้งคู่รักกันมากจริง ๆ”

คุณเควินพยักหน้า

ถึงจะเป็นเรื่องเมื่อ 140 ปีก่อน แต่ถึงอย่างนั้น แม้แต่คุณเควินที่รู้จักผมดี ยังไม่รู้รายละเอียดของชีวิตในปารีสเลย

เพื่อเป็นเกียรติแก่เขา ผู้ที่เฝ้าดูแลพิพิธภัณฑ์ที่ไม่มีผู้เข้าชมแม้แต่คนเดียว ผมจึงเปิดปากเล่า

“คนที่รับฟังคำพูดของแวนโก๊ะมีไม่มากนัก แต่ธีโอรับฟังเขาได้ดีที่สุดเลยครับ”

“อืม”

“แวนโก๊ะวิจารณ์วงการศิลปะในยุคนั้น ที่ไม่เข้าใจหัวใจของศิลปิน และดูแคลนแม้แต่ปรมาจารย์อย่าง ฌ็อง ฟร็องซัว มีแล เขาจริงจังมากเลยนะครับ”

ฌ็อง ฟร็องซัว มีแล เคยวาดภาพผู้คนธรรมดาที่ไม่ได้รับความสนใจในยุคนั้น

แม้จะสร้างผลงานระดับมาสเตอร์พีซอย่าง The Angelus และ The Gleaners แต่ในช่วงแรกกลับถูกเยาะเย้ย

“อย่างนี้นี่เอง”

มือของคุณปู่ที่ลูบศีรษะผม ช่างรู้สึกอบอุ่นเหมือนปลอบใจ

“อืม แน่นอนว่าคำพูดแบบนั้นก็มีบันทึกไว้ในจดหมายของแวนโก๊ะอยู่เหมือนกัน แต่ธีโอดอร์ก็ต้องทำงานเหมือนกันใช่ไหม เขาจะมีเวลาฟังขนาดนั้นเลยเหรอ?”

ช่างเป็นคำถามที่ตรงจุด แบบที่คนรู้จักผมดีเท่านั้นถึงจะถามได้

“ใช่ครับ เขายุ่งมาก กลับบ้านก็ดึกอยู่แล้ว เราเลยได้คุยกันถึงช่วงดึก ๆ ของคืนบ่อย ๆ ความสัมพันธ์ของเราก็แน่นแฟ้นแบบนั้นแหละครับ”

ช่วงดึก ๆ ตอนที่ท้องฟ้าเริ่มเปลี่ยนเป็นสีน้ำเงินอ่อน ๆ เรานั่งพูดคุยกันเรื่องศิลปะ ผมยังคงโหยหาช่วงเวลาเหล่านั้น

“ถ้าเป็นอย่างนั้นจริง ๆ ล่ะก็ ก็เข้าใจแล้วว่าทำไมธีโอถึงอยากส่งพี่ชายไปอยู่ที่อาร์ล”

ผมหันไปมองคุณปู่เมื่อได้ยินคำพูดของเขา

"ก็นั่นน่ะสิ กลับมาจากทำงานข้างนอกอย่างเหน็ดเหนื่อย แต่ต้องมานั่งฟังพี่ชายพล่ามโดยไม่ได้พักเลย คงลำบากน่าดู"

"……"

"ก็มีความเป็นไปได้อยู่ครับ คนที่เสนอให้แวนโก๊ะไปใช้ชีวิตที่อาร์ลก็คือน้องชายของเขา ธีโอดอร์"

"……ไม่ใช่ครับ ค่าห้องในปารีสมันแพงเกินไป"

"แต่ไม่ได้อยู่ด้วยกันเหรอ? ถ้าอยู่ด้วยกัน ค่าเช่าคงไม่ใช่ปัญหาเท่าไหร่หรอก"

"……ภรรยาเขา โยฮันน่าก็อยู่ด้วย และธีโอก็ต้องการพื้นที่ส่วนตัวเหมือนกันครับ"

"นั่นแหละ ใช่เลย ธีโอก็อยากให้พี่ชายออกไปนั่นเอง"

"จริง ๆ แล้ว สำหรับการทำงานในฐานะศิลปิน ปารีสถือเป็นสภาพแวดล้อมที่ดีกว่ามาก ถ้าจะอธิบายว่าเป็นเพราะปัญหาสุขภาพของแวนโก๊ะ รวมถึงความเหนื่อยล้าของธีโอเองด้วย ก็คงฟังดูสมเหตุสมผลที่สุดครับ"

คุณปู่กับคุณเควินกำลังเปลี่ยนความทรงจำที่แสนหวงแหนและอ่อนโยนของผมให้กลายเป็นข้อวิเคราะห์อย่างมีเหตุผล

"ไอ้หนูนี่ เห็นเงียบ ๆ วาดแต่ภาพ แต่ดูเหมือนจะเรียนรู้อะไรเยอะเหมือนกันนะ"

"ข้อมูลที่ใช้ในการอธิบายยิ่งมีมาก ก็ยิ่งช่วยให้การตีความลึกซึ้งขึ้นครับ เป็นการวิเคราะห์ที่ยอดเยี่ยมเลย"

คำชมของคุณปู่และรอยยิ้มสดใสของคุณเควินกลับทำให้รู้สึกเศร้าอย่างบอกไม่ถูก

เดิมทีแค่อยากมาเยี่ยมชมพิพิธภัณฑ์ที่สร้างขึ้นเพื่อระลึกถึงผมสักครั้งในชีวิต แต่สุดท้ายกลับรู้สึกเหมือนมีแต่แผลใจ

‘ไม่มีคนเลยด้วยซ้ำ’

ถึงจะเป็นเช้าตรู่ แต่ก็เงียบเกินไป

นอกจากผม คุณปู่ และคุณเควินผู้เป็นไกด์แล้ว ก็ไม่มีใครอีกเลยในพิพิธภัณฑ์อันกว้างขวางนี้

‘ทั้งที่สร้างพิพิธภัณฑ์ดีขนาดนี้ให้เราแท้ ๆ’

แม้จะได้รับคำชื่นชมจากบางคนเพียงหยิบมือ แต่สำหรับผมก็ถือว่าเกินพอแล้ว

แต่สุดท้าย ถ้าไม่เป็นที่รักของผู้คน พิพิธภัณฑ์ที่กว้างใหญ่และสวยงามนี้ก็เหมือนไม่มีความหมายอะไร

มันแค่ทำให้รู้สึกอับอาย

“ไปดูภาพต่อไปกันครับ”

ผมเดินตามคุณเควินต่อไป

เมื่อเลี้ยวผ่านผนังที่แขวนภาพหนึ่ง ก็เห็นภาพวาดที่ทำให้รู้สึกไม่สบายใจอย่างรุนแรงถูกจัดแสดงอยู่ในตู้กระจก

เป็นภาพวาดโดยปอล โกแกง

เขานำภาพแบบนั้นมาจัดแสดงในพิพิธภัณฑ์ของผมงั้นหรือ

ไม่มีอะไรจะน่าอัปยศไปกว่านี้อีกแล้ว

“นี่คือภาพวาดของแวนโก๊ะที่ปอล โกแกงเป็นผู้วาดครับ แตกต่างจากภาพลักษณ์ที่เห็นที่ชั้น 1 อย่างมากเลยใช่ไหมครับ?”

ผมรู้สึกไม่พอใจจนแทบควบคุมอารมณ์ไม่ได้ แต่คุณเควินก็รีบอธิบายเพิ่มเติม

“บางครั้งก็มีคนถามผมนะครับว่า ภาพวาดของแวนโก๊ะที่โกแกงวาดนั้นดูเหมือนจริงยิ่งกว่าภาพเหมือนตัวเองของแวนโก๊ะเสียอีก เพราะสายตาของคนอื่นอาจจะมองได้ชัดเจนยิ่งกว่า”

“……”

“แต่ภาพวาดของโกแกงนั้นห่างไกลจากความเป็นจริงครับ เต็มไปด้วยการตีความจากมุมมองส่วนตัว ซึ่งแม้จะเป็นคุณสมบัติที่ศิลปินควรมีก็ตาม แต่ปัญหาคือเขามองผู้อื่นต่ำต้อยเกินไปครับ”

พูดได้อย่างตรงประเด็น

ถ้าคุณเควินไม่รู้ความจริงนี้ ผมคงไม่สามารถระงับความโกรธได้แน่นอน

“แวนโก๊ะรู้สึกโกรธมากเมื่อเห็นภาพนี้ครับ”

ตอนนี้ผมก็ยังโกรธอยู่

“ถึงจะเคยขัดแย้งกันอยู่บ้างก่อนหน้านั้นเพราะแนวทางศิลปะต่างกัน แต่ภาพนี้ก็เป็นชนวนที่ทำให้ความสัมพันธ์ของทั้งคู่แตกหักลงจริง ๆ เพราะแวนโก๊ะเองถือว่า ทานตะวัน คือสัญลักษณ์ของตัวเอง แต่โกแกงกลับวาดเขาออกมาราวกับเป็นชายผู้หมดแรงและไร้ค่า”

คุณเควินชี้จุดผิดพลาดของปอล โกแกงได้อย่างชัดเจน

“แม้ทั้งคู่จะเป็นอัจฉริยะที่ขาดไม่ได้ในประวัติศาสตร์ศิลปะ แต่ตรงกันข้ามกับแวนโก๊ะผู้ซื่อสัตย์และมีน้ำใจ โกแกงไม่ใช่เพื่อนที่ดีเลย”

คุณปู่ถอนหายใจเบา ๆ แล้วพูดต่อ

“โดยเฉพาะปอล โกแกงน่ะนะ เป็นคนที่เลวสุด ๆ ไปเลย เรียกว่าขยะก็ไม่ผิด”

“ฮะฮะ…”

คุณเควินหัวเราะแบบเก้อ ๆ คล้ายจะเห็นด้วยอยู่บ้าง

“บอกเมียว่าจะประสบความสำเร็จแล้วกลับบ้าน แต่ดันไปแต่งงานกับเด็กสาวอายุต่ำกว่าเกณฑ์ที่ตาฮีตี แล้วก็ไม่เคยกลับมาอีกเลย แบบนั้นจะเรียกว่าคนได้ยังไง?”

“เป็นคนที่ไม่ได้มีเสน่ห์อะไรเลยครับ แถมยังอิจฉาศิลปินคนอื่นที่ประสบความสำเร็จมากกว่าตัวเอง ถึงขั้นไปพูดจาโจมตีลับหลังจนเพื่อนร่วมวงการก็ไม่อยากยุ่งด้วย”

แม้หลังจากออกจากอาร์ล เรายังคุยกันผ่านจดหมายบ้างบางครั้ง

แต่นึกไม่ถึงเลยว่าแม้แต่หลังจากผมตาย เขาจะยังเป็นแบบนั้นอยู่

“ยังไม่พอ เขายังหลอกชาวตาฮีตีว่าเป็นจิตรกรที่รัฐบาลฝรั่งเศสส่งมา แล้วก็ใช้เรื่องนั้นเอาเงินเลี้ยงชีพอีก เต็มไปด้วยความเสแสร้งและโกหกทั้งเพ เป็นขยะจริง ๆ”

นึกเสียใจเหลือเกิน ที่ครั้งหนึ่งเคยคิดว่าเขาเป็นผู้ชายที่เท่

‘วินเซนต์ ข้าไม่คิดจะเน่าอยู่กับแกในบ้านนอกแบบนี้หรอกนะ’

คำพูดของเขาก่อนจะจากอาร์ลไปยังคงดังก้องในหัวเหมือนคำสาป

“เพราะงั้นนะ ฮุนอา อย่าไปคบกับคนแบบนั้นเด็ดขาด ถ้าอยากเป็นเหมือนแวนโก๊ะจริง ๆ ก็ต้องเลือกคบเพื่อนให้ดี รู้จักดูคนบ้างนะ”

บางที ความเชื่อที่ว่าถ้าเราจริงใจกับใครสักคน สักวันหนึ่งมันจะเข้าถึงใจเขา อาจจะเป็นความคิดที่ผิดก็ได้

แม้กระทั่งตอนที่ผมตัดหูตัวเองที่อาร์ล

หัวใจของผมที่พยายามปกปิดความจริง เพื่อให้เขายังคงสามารถสร้างงานศิลปะต่อไปได้นั้น มันหายไปไหนเสียแล้ว

ทั้งที่เป็นเพื่อนสนิทที่มีพรสวรรค์เหนือชั้นขนาดนั้น แต่กลับเลือกใช้ชีวิตที่เต็มไปด้วยการโกหก ผมอดไม่ได้ที่จะรู้สึกโกรธ

‘ทำไมถึงทำแบบนั้นกันนะ’

มันเป็นคำโกหกตื้นเขินที่เมื่อเวลาผ่านไปก็จะถูกเปิดโปงอยู่ดี เขาถึงกับต้องยึดติดกับมันขนาดนั้นเลยหรือ?

ผมอยากถามว่าเขาจำเป็นต้องใช้ชีวิตแบบนั้นจริง ๆ หรือเปล่า

ความรู้สึกมันหดหู่ลงเรื่อย ๆ

“ไปดูงานถัดไปกันเถอะครับ”

แม้คุณเควินจะชวนให้ไปดูภาพถัดไป แต่ผมกลับไม่รู้สึกอยากขยับตัว

ต่อให้พูดดีแค่ไหน คำเหล่านั้นก็ไม่เข้ามาในหัวใจเลย

มีแต่ความทรงจำเลวร้ายที่เอ่อล้นขึ้นมา

สุดท้ายแล้ว สิ่งที่หลงเหลืออยู่ก็คือพื้นที่ว่างเปล่านี้ไม่ใช่หรือ?

ต่อให้คุณเควินอธิบายถึงความอยุติธรรมที่ผมเคยเผชิญ หรือพูดชมภาพของผมเพียงใด หากไม่มีใครมาดู มันก็ไม่มีความหมายอะไรเลย

“ทำไมเหรอ ไม่สบายตรงไหน?”

คุณปู่ถามด้วยสีหน้าเป็นห่วง

“ที่กว้างขนาดนี้ แต่มีแค่พวกเราอยู่คนเดียวเองนะครับ”

“ก็จริงนะ ว่าแต่ เวลาก็ผ่านไปเยอะแล้วเหมือนกันแฮะ”

“ใช่ครับ อีกไม่นานก็จะถึงเวลาเปิดให้บุคคลทั่วไปเข้าชมแล้ว คงจะเดินชมอย่างสงบแบบตอนนี้ไม่ได้แล้วล่ะครับ”

ว่าไงนะ?

“หมายความว่ายังไงที่บอกว่าใกล้จะเปิดแล้ว?”

“เวลาปกติของพิพิธภัณฑ์จะเปิดตอน 9 โมงครับ วันนี้คุณโกซูยอลได้ร้องขอเป็นพิเศษ เลยให้คุณทั้งสองเข้ามาก่อนเวลา 1 ชั่วโมง”

ผมเงยหน้ามองคุณปู่พลางถาม

“จริงเหรอครับ?”

“แฮ่ม… ก็พูดเองมันจะเขินหน่อยๆ แต่ปู่นี่แหละจัดให้กับหลานชายสุดที่รัก ยังไงล่ะ เป็นไงล่ะ คุณปู่เจ๋งไหม?”

ผมรู้สึกขอบคุณ... แต่กลับรู้สึกไม่ขอบคุณเลยสักนิด

แม้จะฟังคำอธิบายจากผู้เชี่ยวชาญก็เถอะ ผมแค่อยากเห็นว่าคนธรรมดาเขามองภาพของผมด้วยสีหน้าแบบไหน

“แล้วปกติมีคนมาเยอะไหมครับ?”

“โดยเฉลี่ยแล้ว วันหนึ่งจะมีผู้เข้าชมมากกว่า 5,000 คนต่อวันครับ ปีหนึ่งมีมากถึง 2 ล้านคนที่เดินทางมาเพื่อพบกับแวนโก๊ะ”

ยังไม่ทันที่คำพูดของคุณเควินจะจบ ก็ได้ยินเสียงฮือฮามาจากชั้นล่าง

เมื่อผมโน้มตัวไปมองจากบันได ก็เห็นผู้คนหลายสิบคนแล้ว และยังมีคนต่อแถวเข้ามาอีกไม่ขาดสาย

“……”

ไม่รู้จะจัดการกับความรู้สึกนี้ยังไงดี

ความรู้สึกมันล้นจนร่างกายไม่ยอมขยับ

“อันนี้ผมรู้จักนะ เรียกว่าอิมพาสโต้ไง!”

“ภาพทานตะวันอยู่ชั้นไหนเหรอ?”

“ว้าว ดูสิ เหมือนภาพมันกำลังขยับเลย!”

ไม่นาน ชั้น 2 ก็เต็มไปด้วยผู้คน และผมทำได้เพียงมองพวกเขาเดินดูภาพของผม

ผมตัวเล็กเกินกว่าจะมองเห็นว่าพวกเขาดูภาพอะไรอยู่

ว่าพวกเขาพูดคุยอะไรกัน

แสดงสีหน้าแบบไหน

แต่เมื่อจ้องมองพวกเขา ความรู้สึกในใจผมก็เริ่มท่วมท้นจนหยดน้ำตาเอ่อคลอ

คุณปู่พูดเบา ๆ ขึ้นมา

“ฮุนอา...”

เมื่อผมหันไปมอง ท่านก็ใช้นิ้วหัวแม่มือเช็ดน้ำตาผมพลางพูด

“ไอ้เด็กนี่ ร้องไห้ทำไมล่ะ หื้ม?”

ผมรีบใช้แขนเสื้อเช็ดน้ำตา พยายามสงบใจ แต่แล้วคุณเควินก็พูดขึ้นมา

“ผมเองก็เผลอซึ้งจนร้องไห้บ่อย ๆ เวลามาอยู่ที่นี่ โดยเฉพาะเวลามองผู้คนที่ยืนอยู่หน้าภาพทานตะวันนั่นแหละครับ”

ข้างหน้า คนบางคนยืนเอามือปิดปาก บางคนยื่นหน้าเข้าไปคุยกัน

“แวนโก๊ะอยากมอบความหวังและกำลังใจให้กับชาวนา เหมือนกับดวงอาทิตย์ที่ส่องแสงให้ต้นข้าวเติบโต ทานตะวันที่เขาวาดจึงเหมือนภาพเหมือนของตัวเอง เป็นการสื่อถึงตัวเขาโดยตรง”

กำลังใจ...

“อาจเพราะเหตุผลนั้น ภาพทานตะวันเลยกลายเป็นกระแสที่ศิลปินหลายคนหลังจากนั้นก็พากันวาดบ้าง เช่น เคียร์ชเนอร์ เป็นต้น”

กลายเป็นกระแส...

“ในประวัติศาสตร์ศิลปะ บางครั้งเขาก็ถูกจัดว่าอยู่ในกลุ่มอิมเพรสชั่นนิสม์ช่วงปลาย หรือไม่ก็หลังอิมเพรสชั่นนิสม์ แต่ส่วนตัวผมไม่ค่อยชอบการจำแนกแบบนั้นนัก สำหรับผม แวนโก๊ะคือสัญลักษณ์ เป็นแนวทาง เป็นหนึ่งเดียวที่ไม่เหมือนใคร”

สำหรับคนพ่ายแพ้ที่ต้องละทิ้งทั้งความรัก ครอบครัว

แม้แต่ชีวิตและงานศิลปะ คำพูดแบบนั้นมันเหมาะกับผมตรงไหนกัน?

ผมส่ายหน้า คิดว่าควรจะรู้จักประมาณตนไว้บ้าง แต่คุณเควินก็พูดในสิ่งที่ทำให้ผมกลั้นน้ำตาไว้ไม่อยู่

“แวนโก๊ะเอาชนะมันได้แล้วครับ จากทุกสิ่งที่พันธนาการเขาไว้”

“ฮึก…”

“ชื่อวินเซนต์มาจากภาษาละติน แปลว่า ‘ผู้ชนะ’ นะลูก”

เมื่อคุณปู่พูดจบ ความอัดอั้นที่ผมฝืนกลั้นไว้ก็...

สุดท้ายก็ระเบิดออกมาทั้งน้ำตาและเสียงสะอื้น