ในอีกด้านหนึ่ง

จางมีแรที่มาชม <อ็องรี มาร์โซ 002> เผลอยิ้มกว้าง ลืมเรื่องที่เกี่ยวกับเดเมียน คาร์เตอร์ไปชั่วคราว

ภาพเหมือนตนเองของอ็องรี มาร์โซ สูงถึง 3.8 เมตร เห็นเด่นชัดแต่ไกล

นัยน์ตาสีมรกตส่องประกายใส ปากที่เม้มแน่นด้วยความมุ่งมั่นเผยให้เห็นนิสัยดื้อรั้นอย่างตรงไปตรงมา

“ตายจริง”

ยิ่งเดินไปตามคิวใกล้เข้าไป เธอก็ยิ่งทึ่งในฝีมือการถ่ายทอดอารมณ์ที่ละเอียดลออจนน่าประหลาดใจของอ็องรี มาร์โซ

ก่อนหน้านี้เธอคิดว่า <พลิกโลก> แทบไม่ต่างจากเครื่องพิมพ์สามมิติทั่วไป ทว่าเมื่อสังเกตผิวพรรณที่ราวกับมีชีวิตและเส้นผมที่ถูกปั้นทีละเส้นจนเหมือนจะปลิวตามลมได้ทุกเมื่อ เธอก็อ้าปากค้างพูดไม่ออก

“เอามารีไฟน์อีกรอบเหรอ?”

จางมีแรถามโกฮุน

“ครับ ตอนนี้ความละเอียดยังไม่ค่อยดี ต้องเก็บงานอีกครั้งหนึ่งครับ”

“งั้นสินะ?”

“ครับ เป้าคือทำให้ถึงขั้นที่ไม่ต้องเก็บงานเพิ่มเลยครับ”

จางมีแรพยักหน้า เดินไปตามแถวที่ขยับทีละนิด

พอเข้าใกล้ใบหน้ามนุษย์สูง 3.8 เมตรที่สมจริงเกินคาด ทั้งความขยะแขยงเล็กๆ และความอยากรู้อยากเห็นก็เกิดขึ้นพร้อมกัน

เป็นอารมณ์ธรรมชาติของการเข้าใกล้อัตตาที่พองโต

“มันแปลกๆ นะ”

จางมีแรรู้สึกกระอักกระอ่วนกับความรู้สึกไม่คุ้นชิน ขณะก็นึกคาดหวังว่าข้างในของ <อ็องรี มาร์โซ 002> จะเป็นอย่างไร

“เป็นแบบนี้ทุกวันเลยครับ”

โกฮุนพยักหน้ารับ

“ทุกวัน?”

“รู้จักกันมานานพอควรแล้ว น่าจะชินได้ แต่ทุกครั้งมันก็ยังแปลกอยู่ดีครับ”

“อือ”

“ผมก็รู้ว่าเขาเป็นคนเก่ง แล้วก็รู้ว่ามันไม่ใช่คำพูดเพี้ยนๆ แต่ถึงอย่างนั้นก็อดลังเลไม่ได้ครับ”

“เข้าใจเลย”

“แต่ขณะเดียวกันก็สงสัยว่ามนุษย์คนนั้นทำไมถึงเป็นแบบนั้น แล้วดูเหมือนเจ้าตัวเองก็รู้ดีด้วยครับ”

จางมีแรพยักหน้า

ทั้งแปลกทั้งน่าหวาด แต่ก็อดสงสัยไม่ได้ว่าข้างในซ่อนอะไรไว้

เธอคิดว่า บางที <อ็องรี มาร์โซ 002> อาจเป็นผลงานที่สะท้อนตัวเขาได้ดีที่สุดก็ได้

“น่าจะใช้เวลาหน่อยนะ?”

จางมีแรยืนเขย่งมองไปข้างหน้า

เพราะเข้าได้มากสุดครั้งละสองคน ผู้ชมเลยต่อคิวรอกันยาว

“นั่นก็เป็นเจตนาของเขาด้วยครับ พวกเราถามว่า ไหนๆ ก็ทำแล้ว ทำให้ใหญ่กว่านี้หน่อย จะได้ดูง่ายๆ ไง”

“แล้วเขาว่าไง?”

“เขาบอกว่า คนที่จะเข้าไปอยู่ข้างในตัวเขาได้ มีไม่มากหรอกครับ”

“ฮะฮะฮ่า บ้าไปแล้วมั้ง จริงดิ?”

พอเห็นโกฮุนพยักหน้าอย่างจริงจัง จางมีแรก็หัวเราะอีกครั้ง

“อ้อ แต่จัดวางดีมากนะ จากไกลๆ มันเด่นมากอยู่แล้ว แถมเจ้าตัวก็โด่งดังมาก แต่โอกาสได้เห็นจากข้างในกลับมีน้อย”

จางมีแรเฝ้าสังเกตวิธีการแสดงออกของอ็องรี มาร์โซด้วยความสนใจ

ภาพเหมือนตนเองคือผลลัพธ์ของการใคร่ครวญตัวตน

ในมุมมองนั้น <อ็องรี มาร์โซ 002> ถ่ายทอดทั้งภาพลักษณ์ของเขาในฐานะวีรบุรุษแห่งวงการศิลปะฝรั่งเศส และอ็องรี มาร์โซในฐานะปัจเจกบุคคลไปพร้อมกัน

ยังไม่ได้เห็นข้างใน

แม้จะไม่รู้ว่าเขาซ่อนอะไรไว้หรืออยากให้เห็นอะไร แต่ก็สัมผัสได้ถึงความจริงใจ

‘คนที่สื่อสารได้หลากหลายขนาดนี้หายากจริงๆ’

แม้อ็องรี มาร์โซจะเผยแพร่ภาพเหมือนตนเองกว่า 800 ชิ้น จางมีแรก็ยังรู้สึกว่าแต่ละครั้งให้ความรู้สึกใหม่ จึงมองดูด้วยความตื่นเต้น

‘แปลว่าเขาคิดอย่างจริงจังมากๆ เลยล่ะสิ’

อ็องรี มาร์โซใช้ภาพเหมือนตนเองกว่า 800 ชิ้น แสดงกระบวนการที่ปัจเจกบุคคลในสังคมปัจจุบัน ซึ่งแม้แต่ตัวเองเป็นใครหรือควรทำอะไรยังยากจะรู้ ค่อยๆ ค้นหาตัวตนของตน

“สุดยอดเลยครับ”

โกฮุนเอ่ยขึ้น

“ตรงไหนเหรอ?”

“โฟกัสแต่ภาพเหมือนตนเอง แต่รูปแบบการแสดงออกกลับไม่เคยซ้ำกันเลยครับ”

จางมีแรพอเห็นว่าโกฮุนคิดเหมือนเธอ จึงพยักหน้า

“คงเพราะอย่างนั้นแหละคนถึงรัก เขาเลยได้เติมเต็มแทนผู้คนไง เพราะเราอยู่ในยุคที่ไม่มีความมั่นใจ”

“ไม่มีความมั่นใจเหรอครับ?”

“อืม เรื่องมันอาจวกไปหน่อยนะ”

“ไม่เป็นไรครับ”

แม้จะคิดว่าเป็นเรื่องที่เด็กๆ อาจเข้าใจยาก แต่จางมีแรก็นึกถึงตอนที่โกฮุนเคยรับหนังสือ ว่าด้วยเสรีภาพ ไปอ่าน

เธอเชื่อว่าโกฮุนเข้าใจได้ จึงเล่าออกมา

“แค่ไม่กี่ปีก่อน รถบัสไร้คนขับยังแทบไม่มีใครคิดถึงเลยนะ ตอนแรกๆ ก็มีคนใช้คีออสก์ไม่เป็นกันเยอะ แต่เดี๋ยวนี้แทบไม่มีใครใช้ไม่เป็นแล้ว”

หลังบริการขับเคลื่อนอัตโนมัติแพร่หลาย ระบบขนส่งสาธารณะอย่างรถไฟใต้ดิน รถบัสที่วิ่งตามเส้นทางที่กำหนด ก็เริ่มถูกควบคุมแบบรวมศูนย์

เท่านั้นไม่พอ ภาคบริการ ภาคการผลิต ฯลฯ ก็เกิดการอัตโนมัติและไร้คนงานไปทั่วทั้งสังคม

ในบ้านเรือนก็เช่นกัน

หุ่นยนต์ทำความสะอาดที่ผ่านการพัฒนาซ้ำแล้วซ้ำเล่า ไม่ได้แค่กวาดถูพื้นตามเวลาที่ตั้งไว้ แต่ยังเทกล่องเก็บฝุ่นและซักผ้าถูพื้นเองได้ด้วย

ท่ามกลางการเปลี่ยนแปลงนั้น มนุษย์ที่สูญเสียบทบาทด้านแรงงานก็ไม่รู้ว่าจะใช้ชีวิตต่อไปอย่างไร

คนที่เคยทำงานหาเงินเลี้ยงชีพ พอรู้สึกว่าตัวเองไม่อาจสร้างคุณค่าให้สังคม ก็ท้อแท้ และท้ายที่สุดมองตัวเองว่าไร้ค่า

โกฮุนที่เคยเห็นสถานการณ์ทำนองนี้ที่โรงงานสีน้ำมัน Schmincke ซึ่งเข้าสู่ระบบอัตโนมัติ พยักหน้าตอบรับ

“เมื่อก่อนสอนกันว่าต้องขยันเรียน เข้ามหาวิทยาลัยดีๆ แล้วได้งานมั่นคง ถึงจะมีความสุข”

“ครับ”

“แต่พอทำตามนั้นจนได้งานจริงกลับไม่ใช่อย่างที่คิด ต้องเอาใจเจ้านาย ลากโอทีทุกวัน พอใช้ชีวิตแบบนั้นก็เริ่มไม่รู้แล้วว่าที่ผ่านมาลำบากไปเพื่ออะไร ไม่รู้แม้กระทั่งว่าทำไมต้องทำงานต่อไป งานบ้านก็แทบไม่ต้องทำ เวลาเหลือ แต่เอาเข้าจริงก็ไม่รู้ว่าจะเอาเวลาไปทำอะไรดี”

โกฮุนย้อนนึกถึงสมัยที่เคยทำงานอยู่ที่หอศิลป์กูพิลเมื่อหลายปีก่อน

แม้จะไม่เหมือนสถานการณ์ตอนนี้เสียทีเดียว แต่ตอนนั้นเขาก็เอียนกับชีวิตประจำวันที่เอาใจคนรวยและคอยสนองความหลงตัวเองของพวกเขา

เขาคาดเดาว่า ความรู้สึกของคนสมัยใหม่ก็คงไม่ต่างจากอารมณ์ที่เขาเคยรู้สึกในตอนนั้นนัก

“คนที่ถูกกันออกจากการแข่งขันก็เป็นปัญหาเหมือนกันนะ คนที่พัฒนาเทคโนโลยีหรือดูแลบำรุงรักษาได้จริงๆ มีไม่มากหรอก ยุโรปสวัสดิการดีเลยไม่ถึงกับอดตาย แต่จะให้อยู่ไปวันๆ กินๆ เที่ยวๆ อย่างเดียวได้ยังไง”

โกฮุนพยักหน้ารับ

ถ้าอยากได้ชีวิตอุดมสมบูรณ์ล่ะก็ ความฝันนั้นถือว่าเป็นจริงไปแล้ว

แต่แค่มีกินของอร่อยกับมีบ้านดีๆ ไม่ได้หมายความว่าความปรารถนาทั้งหมดจะถูกเติมเต็ม

เช่นเดียวกับที่โกฮุนอยากวาดรูปและสื่อสารกับผู้คน

ชาชีฮยอนอยากให้ปู่กับบิดาคืนดีกัน ส่วนเฟอร์ดินันโด กอนซาเลซอยากเห็นสังคมที่ผู้คนมีความรักต่อกันมากขึ้น

เมื่อความต้องการทางกายภาพได้รับการตอบสนอง มนุษย์ก็อยากได้ความมั่นคงในชีวิต

พอความอยู่รอดถูกเติมเต็ม คนก็อยากสื่อสารกับผู้อื่น พยายามให้ได้รับการยอมรับจากรอบข้าง และตามนั้นก็อยากเป็นคนที่ดียิ่งขึ้นไป

โกฮุนรู้สึกเศร้าเวลาเห็นคำพูดที่เคยผ่านตาในอินเตอร์เน็ตว่าอยากเป็นคนมีเงินที่ไม่ต้องทำงาน

ก็แปลว่าแค่เอาตัวรอดก็หนักหนาเอาการแล้วน่ะสิ

“งานของมาร์โซเหมือนช่วยเติมเต็มช่องว่างที่เกิดขึ้นตรงนั้น เห็นแล้วรู้สึกว่า อ้อ คนคนนี้ก็ตั้งใจทบทวนตัวเองขนาดนั้นเชียวเหรอ แล้วเราล่ะเป็นยังไง”

คนที่ไม่ได้เป็นพนักงานออฟฟิศ

ในยุคที่ต้องขบคิดอย่างจริงจังว่าคนที่ไม่ทำงานนั้นเป็นใคร

ในสังคมที่ปัจเจกบุคคลกลายเป็นเพียงชิ้นส่วนอย่างแพร่หลาย

ทั้งคนที่กลายเป็นชิ้นส่วนไปแล้ว และคนที่แม้แต่จะเป็นชิ้นส่วนก็ยังไม่ได้ ต่างก็ต้องรักตัวเองให้มากกว่าคนใดๆ

ไม่อย่างนั้นก็อยู่ต่อไปไม่ได้

“อ๊ะ ต่อไปเข้าได้ไหม?”

จางมีแรกับโกฮุนที่กำลังคุยกันเรื่อง <อ็องรี มาร์โซ 002> ในที่สุดก็ถึงคิวถัดไปของพวกเขา

พอคนก่อนหน้าเดินออกมา จางมีแรจึงได้โอกาสชมด้านในเป็นเวลา 30 วินาที และทันทีที่ก้าวเข้าไปเธอก็อุทานด้วยความทึ่ง

“ว้าว”

ภายใน <อ็องรี มาร์โซ 002> บรรจุทิวทัศน์มุมกว้างของปารีสเอาไว้

เป็นเช้าวันหนึ่งของปารีสที่เต็มไปด้วยแสงแห่งความหวัง

นี่หรือเปล่าคือปารีสที่อ็องรี มาร์โซ ผู้กำลังปรับปรุงระบบอ็องแตร์มิต็องและพัฒนาพลิกโลก อยากจะสร้างขึ้นมา

“งดงามจัง”

จางมีแรเอ่ยชื่นชมจากใจจริง

* * *

หนึ่งทุ่มตรง

นิวทูปเบอร์ อเล็กซ์ วูด ที่เพิ่งชม <อ็องรี มาร์โซ 002> เสร็จ เด้งตัวขึ้นด้วยความตื่นเต้น

“บ้าไปแล้ว ของจริงนี่มันบ้าชัดๆ สำหรับฉันนะ โคตรคุ้มที่รอ 4 ชั่วโมง ทุกคนถ้ามีโอกาสต้องไปดูสักครั้งให้ได้เลย”

เมื่อผู้ชมบ่นว่าต้องไปถึงยุโรปยังไง อเล็กซ์ก็อธิบายว่า แค่ได้ไปดู <อ็องรี มาร์โซ 002> ก็ถือว่าคุ้มค่ามากแล้ว

“ข้างในมีอะไรน่ะเหรอ? ปารีสไง แต่มันไม่ใช่วาดให้เหมือนภาพถ่ายเป๊ะๆ นะ เขาเอาพวกแลนด์มาร์กอย่างหอไอเฟลกับประตูชัยมาจัดองค์ประกอบใหม่แบบสามมิติให้พอจำได้ ดูเหมือนเป็นช่วงที่ดวงอาทิตย์กำลังเริ่มขึ้น เขากำลังจะบอกว่า ‘ปารีสที่ฉันจะสร้าง’ มันให้ความรู้สึกแบบนั้นแหละ ด้วยพลิกโลกน่ะสิ ไม่คิดเลยว่าเขาจะวาดภาพทิวทัศน์ได้ดีขนาดนี้ ปกติเขาวาดแต่ภาพเหมือนตนเองนี่นา เอ๊ะ ไม่สิ ถ้าคิดแบบกว้างๆ วิวพาโนรามาของปารีสทั้งเมืองก็คือภาพเหมือนตนเองใช่ไหม? มหัศจรรย์จริงๆ”

อเล็กซ์พยายามสงบสติอารมณ์ลง

“ของโคตรเจ๋งคือ ตอนแรกมันเหมือนจริงเกินไปจนรู้สึกแปลกมากตอนก้าวเข้าไป จะเรียกว่ากรอเทสก์ดีไหม แต่พอเข้าไปปุ๊บ โอ้ เข้าใจทันทีเลย เข้าใจเลยว่าอ็องรี มาร์โซกำลังคิดอะไรอยู่ เขาบอกว่าจะทลายยุคเก่า เปิดยุคใหม่ใช่ไหม ก็ตรงตัวเลย ขนลุกสุดๆ รู้ไหมว่าทำไม”

└ ล้อเล่นอยู่ปะ?

└ พวกเราจะไปรู้ได้ไง?

└ อย่าอ้อมค้อม เร็วๆ

พอผู้ชมที่มองไม่เห็นด้านในเริ่มโวย อเล็กซ์ก็เล่าให้ฟังทันที

“ข้างในมีบันไดให้ขึ้นไปยืนได้ พอขึ้นไปจะยืนตรงตำแหน่ง ‘นัยน์ตา’ พอดี โคตรพีค แล้วภายในมันสะท้อนอยู่ในนัยน์ตา ทำให้รู้สึกเหมือนเราลอยอยู่เหนือเวหาปารีส ต้องไปสัมผัสเองถึงจะรู้จริงๆ เชื่อเถอะ”

มีคำถามเรื่องเดเมียน คาร์เตอร์เด้งขึ้นมาในช่องแชต

“ผลงานของเดเมียน คาร์เตอร์จะว่าไงดีล่ะ ไม่ง่ายเลย เป็นกระจกสีทำจากพวกแซฟไฟร์ รูบี ไดมอนด์อะไรแบบนั้น แต่รูปทรงมันบิดเบี้ยวเยอะ กระจกสีส่วนมากเล่าเรื่องจากไบเบิลใช่ไหม ก็เห็นเจตนาว่าอยากเปลี่ยนกรอบความคิดบางอย่าง แต่ฉันยังจับไม่ได้ชัดๆ ว่าคืออะไร”

└ คิดว่าใครจะชนะ?

└ ถ่ายให้ดูหน่อยไม่ได้เหรอ?? ติดลิขสิทธิ์เหรอ?

└ ได้ยินว่าพวกอัญมณีเป็นของปลอมนะ

“อ้อ จริงด้วย สุดท้ายแล้วอัญมณีก็เป็นของปลอม เดเมียน คาร์เตอร์เจียระไนเองเลย ส่วนใครจะชนะ… เอ่อ พูดตรงๆ ฉันว่าอ็องรี มาร์โซ อาจเพราะต้องต่อคิวรอเลยยิ่งรู้สึกต่าง แต่แค่ดูแถวก็เห็นแล้วว่ามันต่างกันมาก”

อเล็กซ์เปรียบเทียบสองศิลปินตามเกณฑ์ของตัวเอง

“อย่างแรก ทั้งคู่ดึงดูดสายตาได้หมด ใครจะเดินผ่านหน้าอ็องรี มาร์โซสูง 3.8 เมตรเฉยๆ ได้ล่ะ มันอดไม่ได้ ส่วนงานเดเมียน คาร์เตอร์ก็ใหญ่ 4 เมตร มองไกลๆ แล้วต้องเผลอพูดว่า เอ๊ะ อะไรน่ะ? แล้วเดินเข้าไปดูอยู่ดี แรกพบเดเมียน คาร์เตอร์เด่นกว่านิดหน่อย ถึงอัญมณีจะปลอม แต่เพราะไฟทำให้มันส่องแสงมากๆ ขณะที่อ็องรี มาร์โซจะดูชวนกดดันอยู่หน่อย”

อเล็กซ์ดูนาฬิกา

“แต่พอได้ดูผลงานทั้งสองจริงๆ ความคิดที่ตามมามันต่างออกไปนะ อ็องรี มาร์โซคือรู้สึกว่าได้รู้จักเขามากขึ้น? ทึ่ง? สนุก? มันประมาณนั้น ส่วนเดเมียน คาร์เตอร์คือแบบ เอ๊ะ นี่มันอะไรกัน? รู้สึกงงๆ มากกว่า”

เพราะใกล้ถึงเวลาประกาศผล อเล็กซ์จึงรีบมุ่งหน้าไปที่ห้องสัมมนา

└ ข่าวเดเมียนยังขึ้นไม่หยุดเลยนะ

└ งานของอ็องรีมีคนได้ชมไม่มาก แบบนี้ไม่เสียเปรียบเหรอ?

“ก็อาจเป็นไปได้ แต่ของจริงต้องเข้าไปดูข้างในถึงจะรู้ว่าเจ๋งแค่ไหน อ๊ะ โอ้โห ชารา ฮิวส์! ชารา! ชารา!”

อเล็กซ์เห็นจิตรกรชาวสหรัฐอเมริกา ชารา ฮิวส์ ยืนอยู่หน้าหอประกาศผลก็เลยดีใจมาก

เธอเป็นจิตรกรรุ่นใหม่ที่คนรักกันเพราะความตรงไปตรงมา สีสันจัดจ้าน และการนำเสนอแบบรื้อสร้างบนโครงสร้างดั้งเดิม

“อเล็กซ์”

“พอจะให้สัมภาษณ์แป๊บหนึ่งได้ไหมครับ?”

“แน่นอน ตอนนี้กำลังออกอากาศอยู่ใช่ไหมคะ? สวัสดีค่ะ”

└ นี่ชารา ฮิวส์ของจริงเลยนี่นา

└ บ้าไปแล้ว รู้จักกับชาราด้วยเหรอ?

└ ทำไมถึงมาในที่บ้านๆ แบบนี้……

“บ้านๆ อะไรกัน เลิกพูดงั้นนะ!”

อเล็กซ์ทำท่าโกรธแบบหยอกๆ แล้วหันกล้องไปหาชารา ฮิวส์

“มารอตเตอร์ดัมด้วยเรื่องอะไรเหรอครับ?”

“งานแบบนี้จะพลาดได้ยังไง ลองมาดูว่าพลิกโลกคืออะไรกันแน่”

“เป็นยังไงบ้างครับ สีหน้าดูดีเลยนะ”

เขาถามอย่างนั้นเพราะแม้พลิกโลกจะได้รับการตอบรับล้นหลามจากสาธารณชน แต่ในหมู่ศิลปินบางส่วนกลับมองมันแค่เป็นเครื่องมือที่สะดวกเท่านั้น

“ยอดเยี่ยมมาก อ็องรี มาร์โซทำให้เรา ‘ได้ประสบการณ์’ ศิลปะด้วยพลิกโลก รู้สึกเหมือนได้ไปเที่ยวปารีสของมาร์โซจริงๆ เลย เจ๋งสุดๆ”

“ผมเข้าใจว่าหมายถึงอะไร”

อเล็กซ์ดีใจที่เธอได้ประสบการณ์คล้ายกันกับเขา จึงถามต่อ

“แล้วเดเมียน คาร์เตอร์ล่ะครับ?”

ชารา ฮิวส์ยักไหล่

“จะว่าไงดีนะ”

อเล็กซ์เลยเดาว่าเธอคงไม่มีความเห็นชัดเจนต่อ <ชีวิตอันเจิดจ้า> ของเดเมียน คาร์เตอร์

หรือไม่ก็ยากจะอธิบาย

ดังที่อเล็กซ์คาด ชารา ฮิวส์ยิ้มแล้วเลี่ยงตอบตรงๆ

“สิ่งที่น่าสนใจคือ เขาใช้อัญมณีแท้จริงๆ มาตลอด แต่คราวนี้กลับทำของเลียนแบบขึ้นมาใช้เอง”