คิมจีอู นักข่าวที่มาที่พิพิธภัณฑ์ศิลปะโซลเพื่อตามทำข่าวนิทรรศการของศิลปินหน้าใหม่ ถอนหายใจเฮือกหนึ่ง

‘ทำไมคนมันถึงได้น้อยแบบนี้นะ?’

แม้จะไม่ได้คาดหวังมากนัก แต่จำนวนผู้เข้าชมนอกจากศิลปินและเจ้าหน้าที่ก็แทบจะนับนิ้วได้

‘ก็ใช่ล่ะนะ คนดังไม่มีเลยนี่’

ศิลปะบริสุทธิ์ไม่ได้เป็นวัฒนธรรมที่ใกล้ชิดกับสาธารณชนอีกต่อไป

อย่างน้อยก็ยังพอมีคนอย่างโกซูยอลหรือจางมีแรที่ช่วยต่อชีวิตวงการเอาไว้ แต่ถึงอย่างนั้นชื่อเสียงของพวกเขาก็ได้รับการยอมรับจากต่างประเทศมากกว่าในประเทศตัวเอง

แถมตลาดหนังสือก็ตกต่ำลงพร้อมกันอีก วารสารที่เน้นเนื้อหาด้านวัฒนธรรมและศิลปะโดยเฉพาะก็กำลังประสบปัญหาทางการเงิน

‘แบบนี้เดี๋ยวก็อดตายพอดี’

คิมจีอูเดินเข้าไปในห้องจัดแสดงด้วยความรู้สึกหมดไฟ

‘อันนี้ใช้ได้นี่นา’

มีภาพวาดสามภาพที่แขวนเรียงกันอยู่

ทั้งสามเป็นภาพของผู้หญิงที่ไม่มีสีหน้าอะไรเลย ราวกับเป็นภาพถ่ายซ้ำกัน แต่ละภาพเหมือนกันแทบทุกประการ

เพียงแค่เสื้อผ้าที่ผู้หญิงสวมและฉากหลังถูกแต่งแต้มด้วยสีที่ต่างกัน แม้จะเป็นโทนสีแดงทั้งหมด แต่ความอิ่มตัวและความสว่างของแต่ละสีไม่เหมือนกัน

ดูเหมือนว่าศิลปินต้องการแสดงให้เห็นว่าความประทับใจของภาพเปลี่ยนไปตามเฉดสี

คิมจีอูเอ่ยปากถามชายที่ยืนอยู่หน้าภาพ

“คุณเป็นศิลปินใช่ไหมคะ?”

“อ๋อ ครับ ใช่ครับ”

“รูปเหมือนกันเลย แถมยังใช้สีโทนเดียวกัน แต่ภาพแต่ละอันให้อารมณ์ต่างกันมากเลยนะคะ”

“ครับ อันนี้ดูเย็นชาใช่ไหมครับ ส่วนอันนี้ก็เหมือนจะท้าทายหน่อย ผมอยากแสดงให้เห็นว่าภายในสีแดงเองก็มีภาพลักษณ์หลากหลายที่บางทีก็ขัดแย้งกันครับ”

คิมจีอูพยักหน้า

“ทำไมล่ะคะ?”

“ครับ?”

“ทำไมคุณถึงอยากแสดงให้เห็นภาพลักษณะที่ขัดแย้งกันในสีแดงล่ะคะ?”

“คือว่า ผม… ผมอยากชี้ให้เห็นถึงอคติที่เรามีกันครับ ภาพลักษณะที่เราฉายใส่ในสีต่าง ๆ มันไม่ใช่แก่นแท้ของสีนั้นเลย แต่เป็นสิ่งที่เราสร้างขึ้นมาเอง อะไรประมาณนั้นครับ”

เมื่อถูกถามว่าทำไมถึงสร้างสรรค์ผลงานแบบนี้ ศิลปินก็เริ่มอธิบายความหมายของผลงาน

‘หมดหวังอีกคนแล้ว’

คิมจีอูส่ายหัว

แม้ผลงานจะสะดุดตาที่สุดในนิทรรศการนี้ แต่คำตอบที่ได้กลับทำให้ผิดหวัง

ในบรรดาศิลปินรุ่นใหม่ มักจะมีคนที่คิดว่าโลกไม่เข้าใจความรู้แจ้งของตนอยู่มาก

แม้จะสร้างผลงานที่ดูมีอะไร แต่ก็กลับขาดการใคร่ครวญลึกซึ้งต่อผลงานของตัวเอง

คิมจีอูแค่อยากได้คำตอบที่เรียบง่าย

เธอกำลังมองหาใครสักคนที่สามารถตอบคำถาม “ทำไมคุณถึงสร้างงานนี้ขึ้นมา?” ได้อย่างมั่นใจ ไม่ใช่คนที่ตอบอะไรฟังดูวิชาการหรือประดิษฐ์เกินไป

‘ไม่ใช่ปัญหาของเขาคนเดียวหรอก’

คิมจีอูเดินดูนิทรรศการต่ออย่างพอเป็นพิธี พลางถอนหายใจซ้ำแล้วซ้ำเล่า

จนกระทั่งเมื่อเดินเลี้ยวผ่านมุมห้องไป

ลมหายใจของเธอก็สะดุด

ดอกทานตะวันเพียงดอกเดียว

ไม่มีฉากหลัง เป็นเพียงดอกทานตะวันที่ผลิบานอยู่มุมหนึ่งของผืนผ้าใบ

หรือจะเป็นแค่ภาพลวงตา

แต่สีเหลืองสดกลับดูเหมือนกำลังเรืองแสงออกมาเอง

‘นี่เราบ้าไปแล้วรึเปล่า’

ความรู้สึกสั่นไหวแล่นขึ้นมาตามแนวสันหลังและแผ่ซ่านไปทั่วร่าง

คิมจีอูขบริมฝีปากแล้วเพ่งมองภาพนั้นอย่างตั้งใจ

เป็นเทคนิค Impasto ที่ใช้การปาดสีหนา ๆ เพื่อสร้างพื้นผิว

เทคนิคคลาสสิกแบบเก่ามาก

ทุกวันนี้ไม่ว่าจะในนิทรรศการศิลปินหน้าใหม่หรืองานที่ไหน ๆ ก็แทบไม่มีใครใช้วิธีนี้แล้ว

เพราะสุดท้ายก็จะถูกมองว่าเป็นแค่ “เงาของแวนโก๊ะ” เท่านั้นเอง

แต่ภาพนี้แตกต่าง

ก้านดอกแข็งแรงเหมือนในภาพหมึกจีน

รอยพู่กันที่ลากทีเดียวจบยังคงปรากฏอยู่ และดูราวกับเป็นพื้นผิวที่เต็มไปด้วยบาดแผลของลำต้นดอกทานตะวัน

ใบไม้ก็เช่นเดียวกัน

ปาดสีเขียวแบบไม่แคร์ ราวกับขยี้พู่กันทิ้งไว้ แต่กลับดูมีชีวิตชีวาอย่างน่าประหลาด

แต่สิ่งที่น่าทึ่งที่สุดคือ กลีบดอกและดอกย่อยตรงกลางของดอกทานตะวันที่บานแน่นเต็มไปหมด

มันกำลังเปล่งแสง

กลีบดอกทานตะวันที่วาดด้วยสีเหลืองสดจ้าจนแสบตาดูมีชีวิต เหมือนกำลังไหวตามสายลม

รอยพู่กันที่หยาบกระด้างกลับเข้ากันได้ดีกับพื้นผิวของกลีบดอก

‘นี่ไม่ได้ผสมสีเลยเหรอ?’

ดูเหมือนจะทาโดยไม่ผสมสี แต่กลับสามารถสร้างแสงและเงาได้อย่างเป็นธรรมชาติ

ต้องชำนาญแค่ไหนถึงจะทำได้แบบนี้

ดอกย่อยตรงกลางที่เขียนอย่างประณีตละเอียดก็ใช้เทคนิค Impasto เช่นกัน ทำให้มีมิติยื่นออกมาจากผืนผ้าใบจริง ๆ

“……”

อาจจะเป็นเพราะพื้นที่ว่างที่โอบล้อมภาพเอาไว้

ดอกทานตะวันที่เปล่งแสงอย่างเจิดจ้านั้นกลับดูโดดเดี่ยวอย่างน่าประหลาด และยังดูเหมือนมีบาดแผลอยู่ด้วย

ถึงอย่างนั้น การที่มันยังคงส่องแสงได้ด้วยตัวเองกลับดูสง่างามอย่างน่าทึ่ง

การพบกันระหว่างจิตรกรรมตะวันออกและสีน้ำมันตะวันตก

ความรู้สึกนั้นกระแทกเข้าที่อก

‘……อยากได้’

คิมจีอูรู้สึกอยากได้ภาพวาดนี้ขึ้นมา เป็นครั้งแรกในรอบหลายปีที่เธอรู้สึกเช่นนั้น

‘ใครวาดกันนะ?’

ใครกันที่สร้างงานชิ้นนี้ขึ้นมา

ชื่อศิลปินคือ “โกฮุน”

คิมจีอูเหลียวมองไปรอบ ๆ อย่างกระวนกระวายเพื่อหาตัวศิลปินผู้นี้ แต่กลับเห็นแค่เด็กชายตัวเล็กคนหนึ่งเท่านั้น

“นี่หนู”

เด็กชายที่หน้าตาฉลาดสดใสเงยหน้าขึ้นมา ไม่รู้ทำไมแต่ดูท่าทางตื่นเต้น

“เห็นคนที่อยู่ตรงนี้เมื่อกี้มั้ย?”

“ใครเหรอครับ?”

“คนที่วาดภาพนี้น่ะ”

“ผมเองครับ”

“หืม?”

คิมจีอูที่กำลังจะหยิบสมุดบันทึกออกมาหยุดชะงัก

“ว่าไงนะ?”

“ผมวาดภาพนี้เองครับ”

นี่เด็กคนนี้เข้าโรงเรียนแล้วหรือยังนะ?

คิมจีอูมองหน้าเด็กชายสลับกับชื่อ “โกฮุน” ไปมา

“หา? เดี๋ยวนะ?”

“รู้สึกยังไงบ้างครับ?”

ไม่น่าเชื่อว่าเด็กที่พูดจายังไม่ค่อยคล่องแบบนี้จะเป็นคนวาดภาพนั้นจริง ๆ

“จริงเหรอ? นี่เธอวาดจริง ๆ เหรอ?”

โกฮุนพยักหน้าแรง ๆ

เขาอยากรู้จนแทบบ้า ว่าคนแรกที่ได้เห็นผลงานของตัวเองรู้สึกอย่างไรบ้าง

“ฮุนอา พี่เอาเก้าอี้มาให้แล้วนะ”

จังหวะนั้นเอง ศาสตราจารย์จางมีแรเดินถือเก้าอี้ตัวเล็กเข้ามา

ดวงตาของคิมจีอูเบิกกว้างราวกับจะถลนออกมา

“ศาสตราจารย์จางมีแร? สวัสดีค่ะ ดิฉันคิมจีอู จากนิตยสารเยฮวาค่ะ”

แม้จะตกใจเล็กน้อยกับคำถามกะทันหัน แต่จางมีแรก็ยิ้มรับอย่างอ่อนโยน

“ค่ะ สวัสดีค่ะ ฮุนอา นั่งตรงนี้ก่อนนะ เดี๋ยวคุณปู่จะมาเล่าเรื่องให้ฟัง”

“ครับ”

โกฮุนตอบรับแต่กลับไม่ยอมนั่งลง เพราะเขาอยากได้ยินว่าคิมจีอูรู้สึกอย่างไร

“มาทำข่าวเหรอคะ?”

“ใช่ค่ะ แล้วอาจารย์ล่ะคะ? มีคนรู้จักหรือลูกศิษย์มาร่วมงานเหรอ หรือว่ามาสนับสนุนใคร?”

“ฮึ ๆ แค่มาดูเฉย ๆ ค่ะ เป็นนิทรรศการเดี่ยวครั้งแรกของเพื่อนน่ะค่ะ”

จางมีแรยิ้มพลางมองไปทางโกฮุน

คิมจีอูหันตามสายตาไปและก็เห็นเด็กชายกำลังจ้องมองเธออยู่

“นี่… เด็กคนนี้วาดจริง ๆ เหรอคะ?”

“ใช่ค่ะ วาดได้ดีมากเลยใช่ไหมล่ะ”

คิมจีอูถึงกับอ้าปากค้างโดยไม่ทันรู้ตัว

“เธออายุเท่าไหร่ เรียนวาดรูปมาจากไหน จริงเหรอว่าเธอวาดเอง ทำได้ยังไงน่ะ?”

เธอถามว่าเขารู้สึกอย่างไรกับภาพ แต่กลับไม่ตอบ ซ้ำยังถามกลับรัว ๆ

แถมพูดเร็วขนาดนี้ ถึงแม้เขาจะไม่ถนัดเกาหลีมากนักก็ยังฟังไม่ทัน

“เริ่มวาดตั้งแต่เมื่อไหร่ ใครช่วยวาดให้หรือเปล่า เรียนอยู่โรงเรียนไหน?”

เป็นคนที่พูดรัวแบบชวนเวียนหัวจริง ๆ

โชคดีที่จางมีแรช่วยอธิบาย

“เด็กคนนี้ยังไม่ถนัดภาษาเกาหลีเท่าไหร่น่ะค่ะ”

“คะ?”

“เขาอยู่ฝรั่งเศสมานานค่ะ”

“อ้อ งั้น…”

“ถ้าพูดช้า ๆ เขาจะเข้าใจค่ะ”

นักข่าวสาวที่พูดเร็วก็ย่อตัวลง

แม้จะขอบคุณที่เธอพยายามลดระดับสายตาให้เท่ากัน แต่คราวนี้เธอกลับไม่พูดอะไร นั่งจ้องเขาเฉย ๆ

พอคิดว่าเจอคนแปลก ๆ เป็นคนแรกของงานแสดงเดี่ยวครั้งแรกของตัวเอง เธอก็เอ่ยปากในที่สุด

“ทำไมถึงวาดภาพนั้นเหรอ?”

คำถามแปลกดี

ถ้าเป็นสิ่งที่อดใจไม่ไหวจนต้องวาด มันจะต้องมีเหตุผลด้วยเหรอ?

‘ไม่สิ’

แม้จะไม่รู้เหตุผลที่แท้จริง แต่สิ่งหนึ่งที่แน่ชัดคือ

“ก็เพราะอยากขายครับ”

การที่สิ่งที่เราหลีกเลี่ยงไม่ได้ ต้องทำมันอยู่ดี กลับมีคนเข้าใจมัน ช่างเป็นเรื่องที่วิเศษมากแค่ไหนกัน

การวาดภาพ ขายภาพ หรือการที่ใครสักคนซื้อภาพของเราไป มันมีความหมายแบบนั้น

และผมรู้ซึ้งถึงความน่าเวทนาของ “จิตรกรที่ขายภาพไม่ได้” ยิ่งกว่าคนอื่นใด

สุดท้ายแล้ว การวาดภาพและการขายภาพ ก็คือการตามหาคนที่เข้าใจผม

นั่นคือแก่นแท้ของมัน

“……”

ทั้งอาจารย์จางมีแรและผู้หญิงคนนั้นต่างก็เงียบ

แม้ผมจะไม่ได้ตอบคำถามของเธอโดยตรง แต่ก็ยังอุตส่าห์พูดให้แล้วแท้ ๆ

ช่างเป็นคนไร้มารยาทจริง ๆ

“วาดเพราะอยากขายเหรอ?”

“ครับ ผมอยากวาดให้คนรู้สึกว่า ต้องซื้อ ให้ได้เลยครับ”

อีกฝ่ายก็ยังไม่ตอบอะไร

แค่ยืนอ้าปากพะงาบ ๆ กระพริบตาปริบ ๆ เท่านั้น

ผมเริ่มรู้สึกหงุดหงิดจนคิดว่า หรือจะมีคนอื่นมาแทนที่เธอบ้างไหม ก็เลยหันไปมองทางเดิน แต่จู่ ๆ เธอก็คว้ามือผมไว้แน่น

“เดี๋ยวพี่ขายให้เอง!”

“ครับ?”

“ต้องมีคนอยากซื้อเยอะแน่ ๆ! พี่ก็อยากได้เหมือนกัน! พี่จะทำให้เธอดังให้ได้เลย!”

ผมไม่เข้าใจว่าเธอหมายความว่ายังไง เลยหันไปมองอาจารย์จางมีแรที่ยิ้มเหมือนเดิม

“ดีเลยนี่ นักข่าวเขาบอกว่าจะลงบทความให้น่ะ”

หรือหมายถึงจะช่วยประชาสัมพันธ์ให้

“ขอคุยด้วยได้มั้ย? ถ้าตอนนี้ไม่สะดวก ก็หลังจบนิทรรศการก็ได้นะ พี่รอได้”

ถึงจะดูเป็นคนแปลก ๆ หน่อย แต่ถ้าเธอจะลงภาพของผมในหนังสือพิมพ์ ก็ไม่มีเหตุผลให้ปฏิเสธ

“ต้องขออนุญาตคุณปู่ก่อนครับ”

“คุณปู่เหรอ? อยู่ไหนล่ะ?”

จังหวะนั้นพอดี คุณปู่กำลังเดินมาพอดี

“นั่นไงครับ”

หญิงสาวคนนั้นหันไปมองแล้วก็ร้องเสียงหลงอีกครั้ง

“คะ-คุณโกซูยอล!? หลานชายของจิตรกรโกซูยอลแห่งแฮซง? ลูกของโกแฮซองกับอีซูจินใช่มั้ย!?”

ช่างเป็นคนที่เสียงดังจริง ๆ

“งั้นแหละ… แบบนี้เอง! ถึงว่าสิถึงวาดภาพแบบนี้ได้ ต้องเคยเรียนกับโกซูยอล โกแฮซอง แล้วก็อีซูจินแน่ ๆ ใช่มั้ย? ใช่มั้ย? เริ่มวาดตั้งแต่อายุเท่าไหร่? วาดมากี่ปีแล้ว?”

“ประมาณสิบปีครับ”

เธอขมวดคิ้วแน่นแล้วมองผมตั้งแต่หัวจรดเท้า

“…เธออายุเท่าไหร่กันแน่เนี่ย?”

...

14 พฤศจิกายน ค.ศ. 2027 เวลา 16:00 น.

คอลัมน์บทความรีวิวผลงานศิลปะของคิมจีอู นักข่าวจากนิตยสารรายเดือนเยฮวา ได้รับการเผยแพร่ลงในโซเชียลมีเดียของนิตยสาร

[ภาพเหมือนดอกทานตะวันของอัจฉริยะวัย 10 ขวบ]

วันเสาร์ที่ 13

นิทรรศการศิลปินหน้าใหม่ครั้งล่าสุด จัดขึ้นท่ามกลางบรรยากาศอันเงียบสงบ ณ พิพิธภัณฑ์ศิลปะกรุงโซล

ทางผู้จัดของพิพิธภัณฑ์เปิดเผยว่า งานนี้คัดสรรผลงาน 21 ชิ้นเพื่อเปิดพื้นที่ให้กับศิลปินหน้าใหม่ที่ยังไม่มีโอกาสได้แสดงผลงาน และมีแผนจะขยายโอกาสลักษณะนี้ในอนาคต

ท่ามกลางผลงานคุณภาพที่สะดุดตาและน่าประทับใจ สิ่งที่สัมผัสหัวใจของผู้เขียนอย่างแท้จริง คือผลงานของ “โกฮุน”

จะอธิบายยังไงดีถึงความจริงที่ว่า "ภาพวาดสามารถเปล่งแสงได้"

โกฮุนรู้จักการใช้ “สี” อย่างแท้จริง

เส้นพู่กันที่ลากอย่างกล้าหาญตลอดลำต้น ถ่ายทอดความมุ่งมั่นของดอกทานตะวันที่จะเงยหน้าขึ้นมองดวงอาทิตย์

สีแคดเมียมเหลืองอันเจิดจ้าราวกับกลืนกินแสงอาทิตย์เข้าไปทั้งดวง

ดอกทานตะวันเพียงหนึ่งเดียว มันกำลังโหยหาอะไรอยู่?

แล้ว “ดวงอาทิตย์” ที่โกฮุนปรารถนาคืออะไร?

เพื่อตอบคำถามนั้น ข้าพเจ้าจึงขอสัมภาษณ์เขา

Q: ช่วยแนะนำตัวหน่อยค่ะ

A: ผมชื่อโกฮุนครับ อายุสิบขวบครับ

Q: เริ่มวาดรูปตั้งแต่เมื่อไหร่

A: วาดมาได้ประมาณ 10 ปีแล้วครับ (เด็กชายโกฮุนที่เคยใช้ชีวิตอยู่ที่ฝรั่งเศสนั้นยังไม่คล่องเกาหลีดีนัก จึงอาจจะเข้าใจคำถามผิด)

Q: ผลงานนี้คือภาพอะไร

A: เป็นภาพเหมือนตัวเองครับ

Q: อธิบายเพิ่มเติมหน่อยได้ไหม

A: ก็เพราะมีจิตรกรเก่ง ๆ เยอะมากครับ อย่าง ปิกัสโซ่, คันดินสกี, ชากาล, เรอเน่ ผมยังชื่นชมพวกเขาอยู่เลย… ก็เลยวาดเป็นดอกทานตะวันครับ

Q: แล้วอะไรเป็นแรงบันดาลใจให้วาดภาพนี้

A: ผมอยากขายภาพนี้ครับ ผมอยากวาดภาพที่คนเห็นแล้ว ต้องอยากซื้อ

คำพูดของเด็กชายอายุสิบขวบที่ว่า “อยากขายภาพ” นั้น สะท้อนถึงความจริงอันโหดร้ายในวงการศิลปะบริสุทธิ์ยุคปัจจุบันได้อย่างเฉียบคม

คำพูดของเขาคือเสียงแทนจิตรกรนับไม่ถ้วนที่ยังคงดิ้นรนในโลกแห่งสีสันนี้ ด้วยภาระต้นทุนวัสดุอันแสนแพงและสภาพความเป็นอยู่ที่ไม่มั่นคง

ศิลปะไม่ใช่สิ่งที่มีไว้เพื่อคนร่ำรวยเท่านั้น

ภาพที่ใครเห็นก็อดไม่ได้ที่จะอยากครอบครอง

คำนั้นคือคำตักเตือนที่ดังลั่นใส่วงการศิลปะกระแสหลัก ที่เอาแต่หมกมุ่นอยู่กับทฤษฎีและปิดกั้นการสื่อสารกับผู้ชม

ในทางกลับกัน ความไร้เดียงสาของเด็กชายวัยสิบขวบที่เอ่ยถึงจิตรกรผู้ยิ่งใหญ่ในอดีต พร้อมความฝันที่อยากเป็นเช่นพวกเขานั้น ช่างบริสุทธิ์เพียงใด

ข้าพเจ้ายืนตะลึงอยู่ตรงหน้าความเจิดจรัสอันปราศจากมลทินของผลงาน “ดอกทานตะวัน” ที่กำเนิดจากมือของอัจฉริยะวัยสิบขวบผู้นี้

— คิมจีอู (นิตยสารเยฮวา)