[SNBA ที่อยู่ใต้อำนาจของอ็องรี มาร์โซ]

[เจ้าพ่อผู้เขย่าวงการศิลปะฝรั่งเศส]

[อ็องรี มาร์โซ เผด็จการแห่งศิลปะ]

วันนี้ นักวิจารณ์ศิลปะและประติมากร อาร์เลตต์ ริชชี ได้ออกมาเปิดปากเกี่ยวกับเหตุการณ์ที่เธอถูกขับออกจาก สมาคมศิลปะแห่งชาติฝรั่งเศส เมื่อเดือนสิงหาคมที่ผ่านมา

เธอตั้งข้อสงสัยว่ากระบวนการขับสมาชิก 3,228 คนที่ต่อต้านนโยบายของสมาคมนั้นไม่ชอบธรรม

กรณี "SNBA ไล่สมาชิกหมู่" กลายเป็นประเด็นร้อนของวงการศิลปะตลอดเดือนที่ผ่านมา

สาเหตุมาจากการที่สมาชิกคัดค้านการคัดออกคณะกรรมการตัดสินรางวัลอาร์นูโวที่มีเงินรางวัลรวม 2.5 ล้านยูโร แล้วถูกขับออกโดยไม่มีขั้นตอนที่โปร่งใส

อาร์เลตต์ ริชชีอ้างว่าเบื้องหลังเรื่องทั้งหมดคืออ็องรี มาร์โซ ผู้ที่ควบคุม SNBA ตามอำเภอใจตลอด 4 ปีที่ผ่านมา

ตามคำกล่าวของเธอ มาร์โซที่เข้าร่วมสมาคมในปี 2024 ได้ใช้อำนาจแก้ไขข้อบังคับ ปรับเปลี่ยนกิจกรรม และควบคุมทิศทางสมาคมอย่างเบ็ดเสร็จ

ด้วยลักษณะของ SNBA ที่ดำเนินการด้วยเงินบริจาคจากบุคคล-องค์กร เงินสนับสนุนจากรัฐบาล และค่าสมาชิกของศิลปิน หากคำกล่าวหาเป็นจริง มาร์โซอาจหลีกเลี่ยงความรับผิดทางกฎหมายไม่ได้

เธอและสมาชิกที่ถูกขับไล่ได้เผยแพร่แถลงการณ์ประณามอ็องรี มาร์โซ พร้อมทั้งยื่นฟ้องต่อหน่วยงานรัฐ

แม้ SNBA จะออกมาปฏิเสธอย่างแข็งขัน แต่อ็องรี มาร์โซยังคงไม่ออกแถลงการณ์ใด ๆ

เมื่อฤดูร้อนใกล้สิ้นสุดลง กลุ่มผู้ถูกขับไล่จาก SNBA ก็เริ่มออกมาเคลื่อนไหวอย่างจริงจัง

การที่พวกเขาใช้เวลาเดือนหนึ่งในการสร้างเครือข่ายกับสื่อ ฟอรั่ม และเว็บบอร์ดต่าง ๆ ทำให้สถานการณ์ยิ่งเลวร้ายกว่าที่มิเชล พลาตินี และเชวาซง ซีมงคาดไว้

เมื่อเสียงหลายพันเสียงรวมเป็นหนึ่ง แม้แต่คนที่เคยไม่เชื่อ ก็เริ่มตั้งคำถาม

└ มาร์โซน่าจะออกมาชี้แจงได้แล้วนะ

└ เรื่องมันผ่านมาเดือนนึงแล้ว ยังไม่พูดอะไรเลย แปลว่ามีอะไรปิดบังรึเปล่า

└ ชี้แจงไปก็เท่านั้น คนไม่เชื่อก็คือไม่เชื่ออยู่ดี

└ ถึงจะยังไง คนในวงการศิลปะเองก็ไม่กล้าว่ามาร์โซหรอก โครงการอ็องแตร์มิต็องนั่นขยายได้ก็เพราะเขานะ

└ เรื่องนั้นก็คือเรื่องนั้น แต่ไล่คนออกเพราะไม่เห็นด้วยกับตัวเอง มันสมควรมั้ย?

└ มีหลักฐานเหรอว่าเขาไล่เอง?

└ ไม่เข้าใจว่ามันเป็นปัญหาตรงไหน คนที่โดนไล่ก็ขู่ว่าจะลาออกเองถ้าไม่ทำตามนี่

└ ปัญหาคือเขาถูก “ขับออก” ไม่ใช่ “ลาออก”

└ แล้วมันต่างกันตรงไหน?

└ ก็คนที่ถูกขับออกจะเข้าร่วมกิจกรรมของสมาคมไม่ได้ไง มันเลยเป็นเรื่องใหญ่

└ คนที่ไม่ใช่สมาชิกก็ยังสมัครประกวดอาร์นูโวได้นี่

└ แต่คนที่ถูกขับออกคือไม่ได้สิทธิ์เลย รวมถึงสวัสดิการอื่น ๆ ด้วย

└ เชวาซง ซีมงก็พูดแล้วนี่ ว่าเป็นมติของคณะกรรมการ ไม่ใช่การตัดสินใจของมาร์โซคนเดียว

└ แต่ทุกคนในคณะกรรมการก็เอาใจมาร์โซกันทั้งนั้น

└ ฉันไม่ชอบหมอนี่ตั้งแต่แรกแล้วอะ ดังขึ้นมาได้ก็เพราะซื้อพื้นที่โฆษณาทั้งสถานีรถไฟปารีสนั่นแหละ ถ้าไม่มีเงิน ก็คงไม่มีใครรู้จักหรอก

└ จริง เงินที่สืบทอดมาก็ใช้แบบไม่คิด แล้วก็เอาแต่ล้อมคนที่ทำดี พวกที่พูดความจริงกลับโดนเมิน

└ ใคร ๆ ก็รู้ว่าเขาเป็นคนแบบไหน

└ แต่ระบบตัดสินรางวัลของอาร์นูโวมันผิดขนาดนั้นเลยเหรอ? ทุกวันนี้ปัญหาหลักของวงการก็คือทำยังไงให้ศิลปะเข้าถึงคนทั่วไปไม่ใช่เหรอ?

└ เอาเข้าถึงคนทั่วไปแล้วไง? ศิลปินตัวจริงเขาไม่ต้องการแบบนั้นหรอก

└ พูดตรง ๆ มาร์โซนี่มันศิลปินเหรอ? หรือแค่เอ็นเตอร์เทนเนอร์?

└ ถ้าไม่มีเงิน ศิลปินจะอยู่ได้ยังไง ก็ต้องทำให้มันขายได้สิ

└ คนที่เข้าใจก็เข้าใจนั่นแหละ และที่มีโครงการอย่างอ็องแตร์มิต็องก็เพื่อคุ้มครองศิลปะแบบนั้นไง

ในขณะที่กระแสต่อต้านอ็องรี มาร์โซรุนแรงขึ้น ก็เริ่มมีฝ่ายที่ออกมาปกป้องเขา

แฟน ๆ ของมาร์โซชี้ว่า เขาเป็นผู้มีบทบาทสำคัญที่นำศิลปะกลับมาใกล้ชิดกับสาธารณชน และยังทำให้ศิลปินจำนวนมากเข้าถึงสวัสดิการต่าง ๆ ได้

ในทางกลับกัน ศิลปินบางคนกลับมองว่าเขาได้พรากเสรีภาพและสิทธิ์ของศิลปินไป

ความเห็นเหล่านี้ส่งถึงอ็องรี มาร์โซผ่านบัตเลอร์ส่วนตัวอาร์แซง

“พวกเขาพูดบ้าอะไรกัน”

อ็องรี มาร์โซขมวดคิ้ว ขณะกำลังโกนหนวดอยู่

บทความที่อาร์แซงยื่นให้เขาครึ่งหนึ่งระบุว่า เขา “ปกครอง” SNBA

“มันก็ของฉันอยู่แล้วไม่ใช่รึไง”

แม้จะชินกับตรรกะของเขา แต่ครั้งนี้อาร์แซงเองก็รู้สึกกังวล

“ช่วงนี้ควรระวังตัวหน่อยครับ”

“ฮึ”

อาร์แซงผู้ซื่อสัตย์รู้ดีว่าเหตุผลที่มาร์โซยอมเทเงินก้อนใหญ่เข้าช่วย SNBA ที่ขาดแคลนทุนทรัพย์ ก็เพราะ...

เขาไม่ได้แคร์ SNBA เลยแม้แต่น้อย

มาร์โซที่เคยเมินวงการศิลปะฝรั่งเศสมาโดยตลอด ตัดสินใจเข้าร่วมสมาคมเมื่อ 4 ปีก่อน เพราะเบื่อหน่ายกับระบบศิลปะที่ล้าหลัง

ศิลปินส่วนใหญ่ต้องพึ่งพาสวัสดิการอย่าง เมซงเดซาร์ทิสต์ และ อ็องแตร์มิต็อง

มาร์โซ ผู้ที่รักศิลปะเหนือสิ่งอื่นใด ไม่อาจยอมรับได้ที่ศิลปินไม่สามารถเลี้ยงชีพด้วยศิลปะได้

เขามองเห็นปัญหาหลายด้าน

ความสามารถที่ด้อย การพึ่งพาเงินสนับสนุนอย่างเฉื่อยชา ระบบสวัสดิการที่ละเลยผู้ที่ต้องการความช่วยเหลือจริง ๆ และความคิดที่อยากจะแยกตัวเองออกจากโลก

สิ่งที่เขารังเกียจที่สุด คือศิลปินที่ยึดติดกับ “ความพอใจส่วนตัว” แล้วใช้ชีวิตอยู่กับเงินช่วยเหลือ

แม้จะวาดภาพเหมือนตัวเองถึง 800 ภาพ แต่มาร์โซก็ไม่ได้ตำหนิพวกนั้น กลับรู้สึกเข้าใจด้วยซ้ำ

เพราะเขาเองก็ยึดศิลปะเป็น “การแสดงออกของตน”

แต่สิ่งที่เขายอมรับไม่ได้ คือคนเหล่านั้นไม่สร้างสรรค์อะไรด้วยตัวเอง

การแสดงออกด้วยพลังของตัวเอง คือศิลปะที่แท้จริง และบริสุทธิ์ที่สุด

เฉพาะผู้ที่ทำเช่นนั้นเท่านั้น จึงจะมีคุณสมบัติเป็นศิลปินผู้สร้างอิทธิพลเชิงบวกต่อผู้อื่นในยุคเดียวกัน

ศิลปินที่ไร้พัฒนาการ และผลงานต่ำกว่ามาตรฐาน มาร์โซมองว่าเป็น “ขยะ”

เป็น “เซลล์มะเร็ง” ที่แย่งทรัพยากรของศิลปินรุ่นใหม่

เขาจะไม่ปล่อยให้คนเหล่านั้นเติบโตจนกัดกินวงการศิลปะอีกต่อไป

เพื่อลูกแกะตัวน้อยที่มองเขาอย่างชื่นชม

เพื่อเปิดทางให้พวกเขาได้สรรเสริญเขาในรูปแบบที่หลากหลายยิ่งขึ้น

เขาจะต้องลงมือ

“ข่าวต่อไป”

มาร์โซเร่งให้บัตเลอร์รายงาน

“นิทรรศการของโกซูยอลจบลงแล้วครับ มีผู้เข้าชม 1.3 ล้านคนภายในหนึ่งเดือน”

“……”

ดวงตาของมาร์โซหรี่ลง

ศิลปินคนหนึ่งสามารถทำลายสถิติเทียบเท่าระดับงานเบียนนาเล่ระดับโลก

ยังไม่รู้เลยว่าเมื่อเขาเดินทางจัดแสดงในยุโรปและอเมริกาจะสร้างปรากฏการณ์อะไรอีก

ในขณะที่โลกดนตรีสามารถรวบรวมผู้ชมเป็นหมื่นในการแสดงครั้งเดียว วงการศิลปะกลับมีจำนวนผู้ชมลดลงทุกปี แต่ปี 2028 กลับกลายเป็นจุดเปลี่ยน

โกฮุน, วิตนีย์ เบียนนาเล่ ที่ทำลายสถิติยอดนิยมที่สุดในประวัติศาสตร์ และโกซูยอล

มาร์โซตั้งใจจะใช้เวทีอาร์นูโวและ SNBA ซาลง สิ้นปีนี้ เพื่อปิดท้ายยุคใหม่ด้วยตนเอง

“การประมูล จองอีพุมซง จะจัดขึ้นที่ซัทเทบีส์ ลอนดอน หลังจากทัวร์นิทรรศการจบครับ”

“ต่อไป”

“โรงเรียนประถมในเกาหลีที่โกฮุนเรียนอยู่ เปิดเทอมแล้วครับ”

“แล้วมันเกี่ยวอะไรกับฉันว่าเขาไปเรียนหรือไม่ไป”

“ก็คุณเหมือนจะใส่ใจนี่ครับ”

“ฉันที่ไหน!”

อาร์แซงอยากจะถามเหลือเกินว่า... แล้วทำไมคุณถึงเช็กวันละสองครั้งว่าโกฮุนเปิดไลฟ์หรือยัง?

อีกด้านหนึ่ง ขณะที่อ็องรี มาร์โซ เผลอตะโกนขึ้นกะทันหันจนเกือบทำให้ช่างโกนบาดหน้าเขา ช่างคนนั้นก็แทบใจจะขาด

อาร์แซงรีบรายงานข่าวถัดไป

“ทั้งเซอร์โกซูยอลและโกฮุนมีกำหนดจะเดินทางมาเยือนปารีสสัปดาห์หน้าครับ”

“ใครนะ?”

“เซอร์โกซูยอลกับโกฮุนครับ”

อ็องรีขมวดคิ้ว

“มาทำไม?”

“ยังไม่ยืนยันครับ”

เขาเม้มปากพลางครุ่นคิด

เพราะยังเหลือเวลาอีกมากกว่าจะถึงวันประกวดอาร์นูโว การที่โกฮุนจะมาปารีสทั้งที่เพิ่งเปิดเทอม จึงมีเหตุผลเดียวคือ ไปขอกรอบภาพจากปิแอร์ มาร์โล ที่ร้านชาตง

‘เสร็จแล้วสินะ’

พอคิดถึงผลงานของตัวเองที่เพิ่งเสร็จเมื่อเช้านี้ เขาก็ตัดสินใจว่าต้องรีบไปหาปิแอร์ มาร์โลบ้าง

“ยกเลิกตารางวันพรุ่งนี้ซะ”

“ครับ”

อาร์แซงอัปเดตตารางให้แล้วพูดต่อ

“ช่องนิวทูปของโกฮุนมียอดผู้ติดตามทะลุแสนแล้วครับ คาดว่ามาจากการใส่ซับไตเติลภาษาอังกฤษ”

อ็องรีค่อย ๆ หันหน้ามาช้า ๆ

“นี่นายจะพูดถึงหมอนั่นไปถึงเมื่อไหร่?”

“ไม่มีพูดถึงในข่าวฝรั่งเศสเลยครับ”

อ็องรีจ้องอาร์แซงเขม็ง

“ตั้งใจใช่ไหม หืม?”

“ไม่ครับ”

“สนุกนักเหรอ?”

“ก็... นิดหน่อยครับ”

อาร์แซงเผลอพูดความจริงออกมาอย่างตกใจ

เส้นเลือดที่ขมับของอ็องรีปูดขึ้นมา จนดูเหมือนจะระเบิดได้ทุกเมื่อ

“อ็องรี! อ็องรี!”

ก่อนที่ไฟจะลุก ประธานเชวาซงแห่ง SNBA ก็ร้องเรียกเสียงดังลั่นจากนอกห้อง

ประตูเปิดออกทันที พร้อมกับร่างของเชวาซงที่หอบหายใจรุนแรงจนแทบไม่เชื่อสายตา ชายที่อ้วนมากจนไม่น่าเชื่อว่าจะสามารถ "วิ่ง" ได้จริง ๆ

“คุณลุง เพิ่งวิ่งมาเหรอ?”

“แฮก... แฮก... แฮก...”

เชวาซงยังคงหอบไม่หยุด

“เธอ... เฮ้อ... มีเรื่องอะไรกับ เฌโรม แคร์เบียล รึเปล่า?”

“เฌโรม แคร์เบียล?”

อ็องรีนึกถึงชื่อเลขาธิการที่ไร้ค่าในอดีตขึ้นมาได้

“ไม่... ไม่มีอะไรนี่”

“ตอนนี้เรื่องมันบานปลายแล้ว! เปิดทีวีสิ ทีวี!”

อาร์แซงรับคำแล้วแตะกระจกจนแสดงภาพออกมา แทนที่ภาพสะท้อนหน้าของอ็องรี กลับกลายเป็นจอทีวี

– งั้นหมายความว่า สิ่งที่ศิลปินที่ถูกขับออกมากล่าวไว้เป็นความจริงใช่ไหมครับ?

– ใช่ครับ ตั้งแต่ปี 2024 ทาง SNBA ทำทุกอย่างผ่านอ็องรี มาร์โซ

เฌโรม แคร์เบียล กำลังให้สัมภาษณ์สดผ่านรายการข่าว

– แม้ว่าจะเหลือแค่ชื่อว่าเป็นองค์กรของรัฐ แต่มันเป็นไปได้จริงหรือครับ?

– ได้ครับ เพราะกว่า 41% ของงบประมาณ SNBA มาจากเงินบริจาคของอ็องรี มาร์โซ และยังคงระดับนั้นมา 4 ปีเต็ม คณะกรรมการจึงเลี่ยงไม่ได้ที่จะเกรงใจเขา

– คุณมีหลักฐานในเรื่องนั้นไหมครับ?

– มีครับ ผมมีสำเนาบันทึกการประชุมคณะกรรมการ ถ้าอ่านจะเห็นชัดเลยว่าเกือบทุกอย่างถูกสั่งโดยอ็องรี มาร์โซ

– แล้วจะเปิดเผยบันทึกนั้นต่อสาธารณชนไหมครับ?

– ครับ จริง ๆ ก็กลัวครับ เขาเป็นบุคคลที่มีอิทธิพลมาก แต่เพื่อเสรีภาพและความยุติธรรมของศิลปิน ผมคิดว่าจำเป็นต้องเปิดเผย

– ขอขอบคุณที่กล้าออกมาเปิดเผยข้อมูลนะครับ ส่วนในช่วงที่ 2 เราจะมาดูเนื้อหาของบันทึกการประชุมที่คุณเฌโรม แคร์เบียลรวบรวมไว้

ทั้งอาร์แซงและช่างโกนหนวดต่างตะลึงจนพูดไม่ออก

แม้พวกเขาที่รู้เบื้องหลังจะเห็นว่าเป็น “การดิ้นรนเฮือกสุดท้าย” ของเฌโรม แคร์เบียลที่ล้มเหลวในการต่อรอง แต่คนอื่นที่ไม่รู้เรื่องภายใน อาจเห็นว่า “ความจริง” ของอ็องรีกำลังถูกแฉต่อหน้าสาธารณะ

โดยเฉพาะเมื่อพิจารณาจากท่าทีและคำพูดของอ็องรีที่ผ่านมา ก็ยิ่งดูมีพิรุธ

“แล้วทีนี้จะเอายังไงกันดีล่ะ? ถ้ายังชักช้าอยู่แบบนี้ มีหวังงานเข้าแน่!”

เชวาซงเริ่มเร่งด้วยน้ำเสียงร้อนรน อาร์แซงที่สัมผัสได้ถึงอันตรายก็ก้าวเข้ามาเสริม

“ท่านครับ ถ้ารีบตอนนี้ ยังพอแก้ไขได้...”

“ไม่ต้อง”

อ็องรีเอนตัวพิงเก้าอี้อย่างสงบ พลางพยักหน้าให้ช่างโกนหนวดทำต่อไป

“อ็องรี!”

เชวาซงตะโกนด้วยความโมโห แต่เขาก็ไม่แม้แต่จะกระพริบตา

“เงียบหน่อยสิ เดี๋ยวความดันขึ้น”

ความเฉยชาของอ็องรีที่ดูเหมือนจะ “เป็นห่วง” โรคความดันของประธานสมาคม แทนที่จะกังวลเรื่องของตัวเอง ทำเอาเชวาซงแทบคลั่งด้วยความอึดอัด