ถึงจะมัวแต่หลงใหลในภาพเฟรสโกที่เพดานเลยไม่ทันสังเกต แต่รอบข้างก็งดงามไม่แพ้กัน

หากค่อย ๆ ขยายมุมมองออกไปจะรู้สึกว่าบริเวณรอบเพดานคล้ายกรอบภาพ

เป็นกรอบขนาดใหญ่ที่ทั้งงดงามและวิจิตรตระการตา ราวกับถูกสร้างขึ้นโดยช่างทำกรอบภาพผู้ยิ่งใหญ่อย่างปิแอร์ มาร์โล

แล้วเสาก็เป็นอย่างไรบ้างเล่า

เมื่อยืนอยู่ที่บันไดขึ้นไปยังชั้นสองและมองไปยังทางที่นำไปสู่โดมฮอล ก็ถึงกับพูดไม่ออกเพราะความตื่นตะลึง

ตรงบันไดที่เดินขึ้นมาก่อนหน้านั้นมีรูปปั้นเทวทูตสองตนแกะสลักไว้ และพระราชวังสีทองก็ส่องประกายราวกับสิ่งศักดิ์สิทธิ์

ตอนดู การเทิดทูนยุคฟื้นฟูศิลปวิทยา ก็รู้สึกเหมือนวิหารไปแล้ว แต่ก็อดคิดไม่ได้ว่าในโลกมนุษย์จะมีพื้นที่ใดงดงามอ่อนช้อยได้ขนาดนี้อีกหรือ

“สวยใช่ไหมล่ะ”

“ครับ ถึงจะดูมากไปหน่อยก็เถอะ”

“ใช่ มากเกินไปเลยล่ะ”

คุณปู่พยักหน้า

“ทุกกลุ่มล้วนแสดงออกอย่างชาตินิยมที่สุดในช่วงสุดท้ายทั้งนั้นแหละ”

การล่มสลายของชนชั้นอัศวินก็เป็นแบบนั้น

เมื่อมีการประดิษฐ์ปืนขึ้นมาและไม่จำเป็นต้องขี่ม้าต่อสู้กันอีก บรรดาอัศวินก็หยิบยกอุดมคติอัศวินขึ้นมาเพื่อคงอำนาจของตนไว้

อุดมคติอัศวินซึ่งเคยมีไว้ควบคุมบรรดาอัศวินจอมเกเร กลับกลายเป็นเครื่องมือยกย่องฐานะอันสูงส่งของอัศวิน และกลายพันธุ์ไป

กรณีนี้ก็เช่นเดียวกัน

พิพิธภัณฑ์ประวัติศาสตร์ศิลปะแห่งเวียนนา คือการดิ้นรนครั้งสุดท้ายของจักรพรรดิออสเตรีย

สถานที่ซึ่งจิตวิญญาณแห่งจักรวรรดิที่ทั้งงดงามและยิ่งใหญ่ถูกทำให้กลายเป็นสิ่งตั้งโชว์

“ยุคเรอเนซองส์ ยุคคลาสสิก และยุคบาโรก แม้ศิลปินจะมีเทคนิคอันยอดเยี่ยมขนาดนี้ แต่กลับไม่อาจถ่ายทอดตนเองลงไปได้”

“……อาจเป็นเพราะแบบนั้นเลยยิ่งยึดติดกับเทคนิคมากขึ้นก็ได้ครับ”

“อาจจะจริงก็ได้”

ศิลปินในยุคนั้นไม่สามารถถ่ายทอดความคิดและความรู้สึกของตนเองออกมาได้ เพราะต้องถ่ายทอดเพียงความโอ่อ่าของกษัตริย์เท่านั้น จึงระบายความทะเยอทะยานของตนเองผ่านฝีมือ

เหล่าประติมากรที่สลักหินอ่อนให้กลายเป็นผืนผ้า ชุดเกราะ หรือผิวหนังได้ราวกับของจริงนั้น แน่นอนว่าได้ก้าวข้ามขีดจำกัดของมนุษย์ไปแล้ว

แล้วภาพเฟรสโกบนเพดานขนาดมโหฬารอย่างการเทิดทูนยุคฟื้นฟูศิลปวิทยานั้นเล่า

นึกไม่ออกเลยว่าจะต้องใช้เวลากี่ปีในการสร้างมันขึ้นมา

“ดูไม่ออกเลยสินะ”

“อะไรเหรอครับ?”

“นั่นไง ภาพของคลิมท์อยู่ตรงนั้น”

พอมองไปรอบ ๆ แค่ไหนก็ไม่เห็นผลงานของคลิมท์

เพราะคุณปู่อธิบายแล้วว่ารูปปั้นเธซิอุสกับภาพเฟรสโกบนเพดานไม่ใช่ของเขา ถ้าเช่นนั้นก็คงเหลือแค่ภาพฝาผนังข้างซุ้มโค้งเท่านั้น

แต่ก็ยังดูไม่ออกอยู่ดี

“หมายถึงภาพฝาผนังเหรอครับ?”

“ใช่ นั่นแหละ ผลงานของคลิมท์”

คุณปู่ชี้ไปยังด้านบนของซุ้มโค้งทั้งสามที่อยู่เหนือบันไดทางขึ้นไปชั้นสอง

มองเห็นไม่ชัดเลย

เพราะอยู่ไกลเกินไป และพอเข้าไปใกล้ก็กลายเป็นว่าภาพสูงเกินไป มุมมองจึงไม่เอื้ออำนวย

ลังเลอยู่ว่าจะต้องกลั้นใจขอให้คุณปู่อุ้มดีไหม คุณปู่ก็หัวเราะร่าออกมา

“เมื่อก่อนเคยมีบันไดให้ขึ้นไปดูใกล้ ๆ ด้วยนะ”

“งั้นก็แปลว่าเราดูให้ชัดไม่ได้เหรอครับ?”

“ถ้าขึ้นไปอีกชั้นก็น่าจะมีกล้องส่องทางไกลอยู่ มองจากอีกฝั่งน่ะ”

“งั้นไปกันเลยครับ!”

รีบเร่งเดินขึ้นบันได

“…….”

ผมถึงกับพูดไม่ออกเมื่อได้เห็นภาพฝาผนังของคลิมท์ผ่านกล้องส่องทางไกล

ได้ยินว่าเขาเคยประสบความสำเร็จอย่างยิ่งใหญ่ในสายศิลปะคลาสสิก ก็สมแล้วจริง ๆ

ตอนวาดภาพนี้ คลิมท์ใช้รูปแบบในอดีตได้อย่างไร้ที่ติ

ใบหน้าและท่าทางในอุดมคติ การลงรายละเอียดที่ประณีตและเรียบร้อย

ถ้าไม่มีใครบอกว่าเป็นผลงานของคลิมท์ ก็ไม่มีใครคิดแน่ว่าเขาเป็นคนวาด

ด้านซ้ายของภาพเมื่อมองจากจุดศูนย์กลาง คาดว่าหญิงสาวในภาพน่าจะเป็นอาธีน่า

เป็นตัวแทนของศิลปะกรีกอย่างแท้จริง

ส่วนหญิงเปลือยทางขวามือดูคล้ายชาวอียิปต์ ถึงจะไม่มีความรู้เกี่ยวกับเรื่องนั้นนัก แต่ก็พอจะเข้าใจได้ว่าภาพกำลังสื่อถึงอะไร

“เป็นยังไงบ้าง”

“งดงามมากครับ แต่ว่า…”

“แต่ว่า?”

“ถึงจะเป็นภาพที่คลิมท์วาด แต่มันไม่ใช่ภาพแบบของคลิมท์เลยครับ”

คุณปู่ยิ้มบาง ๆ

หันกล้องไปทางซุ้มโค้งด้านซ้าย

“เห็นคนถือมงกุฎของพระสันตะปาปาไหม?”

“เห็นครับ”

“นั่นคือเอคลีเซีย”

คำว่า ecclesia ในภาษากรีกโบราณเดิมหมายถึงสภาประชาชนแห่งเอเธนส์

อัครสาวกเปาโลและคริสเตียนยุคแรกได้นำคำนี้มาใช้ในความหมายว่า “โบสถ์” หรือ “คริสตจักร”

หากเป็นไปตามที่คุณปู่ว่าจริง หญิงสาวในชุดกฎหมายในภาพก็คงเป็นการอุปมาให้เห็นถึงเอคลีเซีย หรือกล่าวอีกอย่างก็คือ “ตัวแทนของโบสถ์”

หันกล้องไปทางขวา

“อา…”

ตอนนี้เองที่ได้เห็นภาพแบบที่เรียกว่า “ของคลิมท์” จริง ๆ

“อันนี้แหละ ถึงจะเรียกได้ว่าเป็นผลงานของคลิมท์ครับ”

“ใช่ไหมล่ะ?”

เป็นรูปแบบที่ใช้ในยุคเรอเนซองส์ตอนต้น ซึ่งเริ่มต้นขึ้นที่แคว้นทางตอนเหนือของอิตาลีในศตวรรษที่ 15

และยังสามารถสังเกตเห็นร่องรอยการใช้ทองคำเปลวแบบที่คลิมท์ใช้ในผลงานช่วงหลัง ๆ เช่น The Kiss หรือ Portrait of Adele Bloch-Bauer ได้อีกด้วย

“เป็นภาพของดันเต้กับเบียทริซน่ะ”

“จากบทเพลงแห่งพระเจ้าเหรอครับ?”

“รู้จักด้วยเหรอ?”

“เรียนจากที่โรงเรียนมาครับ”

“หืม?”

ตอนเรียนประถมที่เกาหลีลำบากไม่น้อยเลย แต่ไม่คิดเลยว่าจะได้ใช้ประโยชน์แบบนี้

“งั้นถ้าเธอรู้ ก็คงจะมองเห็นอะไรได้ชัดสินะ”

“ครับ อียิปต์โบราณ กรีก ศาสนาคริสต์ เรอเนซองส์อิตาลี คลิมท์บันทึกประวัติศาสตร์ศิลปะไว้ในที่แห่งนี้”

ละสายตาจากกล้องส่องทางไกล

“เพราะจักรพรรดิโยเซฟสั่งให้เขาวาดแบบนั้นครับ”

เพราะจักรพรรดิองค์สุดท้ายของออสเตรีย โยเซฟ ปฏิเสธการเปลี่ยนแปลงและยึดติดกับรูปแบบศิลปะแบบดั้งเดิม

จักรพรรดิองค์สุดท้ายผู้ต้องการสร้างวิหารศักดิ์สิทธิ์แห่งศิลปะ ดูเหมือนจะเชื่อว่าศิลปะต้องเป็นแบบบาโรก คลาสสิก หรือเรอเนซองส์เท่านั้น

ทั้งการเทิดทูนยุคฟื้นฟูศิลปวิทยาและงานศิลปะทั้งหมดในสถานที่นี้ล้วนถือกำเนิดจากความหวนหาอดีต

คุณปู่พยักหน้า

“ใช่แล้ว แม้หลังจากกระแสอิมเพรสชั่นนิสม์แพร่หลายในฝรั่งเศส ออสเตรียก็ยังคงติดอยู่กับอดีตอยู่เลย ถึงอย่างนั้นเราก็เลยได้มาชมพิพิธภัณฑ์สวยงามขนาดนี้กันไงล่ะ”

อย่างที่คุณปู่บอก ที่แห่งนี้มีคุณค่าทางประวัติศาสตร์มาก

ในฐานะ “บันทึก” เท่านั้น

“หือ?”

“ทำไมล่ะ?”

“เทคนิคการปิดทองนั่น เขาเอาไปใช้ในภายหลังด้วยใช่ไหมครับ”

เสื้อผ้าที่เบียทริซสวมดูคล้ายกับเทคนิคที่เขาใช้ในผลงานช่วงหลัง

ชุดที่ตกแต่งด้วยลวดลายวงกลมและสี่เหลี่ยม เป็นสัญญาณว่าเขาเริ่มสร้างสิ่งใหม่จากเทคนิคเก่า

“แปลว่าแม้แต่ตอนวาดภาพนี้ เขาก็ยังครุ่นคิดอยู่เลยสินะครับ”

“ใช่ เขาไม่อาจเป็นแค่จิตรกรตกแต่งได้หรอก”

คุณปู่ลูบหัวเบา ๆ

“โมเสก งานโลหะ เซรามิกกรีก อียิปต์ รูปสลักแบบบาบิโลน เขาฝึกเทคนิคต่าง ๆ มากมาย แล้วค่อย ๆ ทำให้กลายเป็นของตัวเอง ภาพนี้ก็เป็นหนึ่งในขั้นตอนนั้น”

ตอนนี้ถึงเข้าใจแล้วว่าทำไมคุณปู่ถึงอยากให้มาเริ่มที่นี่ก่อน

หนุ่มน้อยกุสตาฟ คลิมท์ ได้ผ่านกระบวนการใดและครุ่นคิดอย่างไร ก่อนจะกลายเป็นศิลปินผู้ยิ่งใหญ่ ล้วนถูกถ่ายทอดไว้ ณ ที่แห่งนี้

ในช่วงปลายของจักรวรรดิ

คลิมท์ผู้เปล่งประกายในฤดูใบไม้ผลิ ด้วยพลังของตนเอง หลังจากขัดเกลาตัวเองอย่างมั่นคงในฤดูหนาวอันเหน็บหนาว

ยิ่งรู้จักก็ยิ่งชอบเขามากขึ้น

พิพิธภัณฑ์กว้างมาก แถมเริ่มเหนื่อย เลยตัดสินใจกลับที่พัก

“หอคอยบาเบล ก็สวยมากเลยครับ”

“เป็นผลงานที่ปีเตอร์ เบรอเคล วาดไว้ในปีสุดท้ายก่อนเสียชีวิต”

“แค่สามารถวาดภาพแบบนั้นก่อนตายก็เท่มากแล้วล่ะครับ”

“ฮ่าฮ่า ปู่ว่าแววตาเธอเป็นประกายเลยนะ”

ระหว่างเดินกลับก็พูดคุยถึงผลงานต่าง ๆ ที่ชมในพิพิธภัณฑ์ศิลปะประวัติศาสตร์กับคุณปู่ พลันสายตาก็เหลือบไปเห็นร้านเล็ก ๆ ร้านหนึ่ง

ดูเหมือนจะเป็นร้านไอศกรีม

“ไม่ได้นะ เดี๋ยวต้องกินข้าวเย็น”

“ขอเป็นออร์เดิร์ฟนิดเดียวเองครับ”

พออ้อนอย่างจริงจัง คุณปู่ก็ส่ายหน้าอย่างจนใจ

เดินไปที่หน้าร้าน

“ไอศกรีมขายยังไงครับ?”

“โคนละ 2 ยูโร จะรับแบบไหน?”

“ขอสองโคนครับ”

ดูเหมือนจะเป็นแบบตักใส่โคน เคยกินแต่แบบตักใส่ถ้วยหรือแท่งแบบแช่แข็งเท่านั้น เลยรู้สึกตื่นเต้นมาก

ไอศกรีมที่เจ้าของร้านตักให้ดูหนึบหนับมากจนยิ่งน่าลิ้มลอง

“มา~ ได้แล้วจ้ะ”

“ขอบคุณครับ”

กำลังจะเอื้อมมือไปรับ เจ้าของร้านกลับเบี่ยงมือหลบเฉย

หันไปมองด้วยสายตาเคือง ๆ เขากลับยิ้มแป้น

“เอ้า เอาไปสิ”

พออีกฝ่ายยักไหล่แล้วยื่นมาให้ใหม่ เอื้อมมือไปอีกครั้ง คราวนี้ก็หลบอีก

“ฮะ ฮ่าฮ่า”

หันไปมองคุณปู่ เห็นคุณปู่หัวเราะไม่หยุดอย่างขำขัน

หันกลับไปมองเจ้าของร้าน เขาก็ยกมือขอโทษอย่างรู้สึกผิด

ก็น่าจะทำแบบนั้นตั้งแต่แรก

คว้าโคนมาก็พบว่าเหมือนตุ๊กตาแม่ลูกดก พอโคนออกมาปุ๊บ ไอศกรีมกับโคนอีกอันก็หลุดตามออกมาด้วย เหลือแค่โคนเปล่าอยู่ในมือ

จะให้กินโคนก่อนเหรอ?

“ง่ำ”

กรอบดีแต่ไม่ค่อยมีรสชาติ

ยิ่งอยากกินไอศกรีมไว ๆ เลยเผลอทำหน้าบึ้ง เจ้าของร้านยิ่งดูตกใจ

“รีบเอามานะครับ”

“เอ๊ะ?”

“ของกินน่ะ อย่ามาเล่นแบบนี้นะครับ จะขายของเพื่อแกล้งคนที่อยากกินจริง ๆ รึไง?”

พอพูดด้วยน้ำเสียงจริงจัง เจ้าของร้านก็เหลือบมองคุณปู่อย่างลำบากใจ

“ฮ่าฮ่าฮ่า ฮุนอา ของแบบนี้เขาเล่นกันก่อนกินแบบนี้แหละน่า”

“…….”

ยังไม่เข้าใจเลยทำหน้าตึงใส่ เจ้าของร้านจึงรีบตักไอศกรีมเพิ่มให้อีกก้อนด้วยท่าทางรู้สึกผิด

ถ้ายังจะเอาไปอีกก็จะปีนขึ้นไปบนเคาน์เตอร์แล้วนะ

“เอ้า ขอโทษนะถ้าทำให้ไม่สบายใจ ขอให้สนุกกับไอศกรีมนะจ๊ะ”

“……ง่ำ”

ก็อร่อยอยู่หรอกนะ เพราะงั้นจะยกโทษให้ก็ได้