“ห้องศิลปะไม่ได้สอนแค่วาดรูปหรอกนะ”

“แล้วสอนอะไรบ้างครับ?”

“ได้เรียนว่าศิลปะเริ่มต้นอย่างไรและเปลี่ยนแปลงมาในรูปแบบไหนบ้าง มีชั่วโมงทำความเข้าใจโครงสร้างและตรรกะของจิตรกรรม เรียนเรื่องบทบาทของศิลปะในสังคม แล้วก็มีวิชาการเขียนด้วย”

“เขียนเหรอครับ?”

“อย่างที่เธอว่า ศิลปะก็เป็นรูปแบบหนึ่งของการสนทนาไงล่ะ”

ไม่เหมือนกับการเรียนการสอนของสถาบันการศึกษาที่ผมรู้จักเลย

“พอเข้าเรียนมหาวิทยาลัยศิลปะก็จะได้เรียนมากขึ้นอีก จิตรกรรม งานไม้ ภาพพิมพ์ ประติมากรรมพวกศิลปะคลาสสิกก็ได้เรียน แต่ก็ยังมีเทคโนโลยีที่ใช้ภาพถ่ายหรือสื่อด้วย ศิลปะแบบ Interactive ก็มี แนวหนังสือทำมือแบบ book art ก็มี ศิลปะยังนำไปใช้ได้หลายด้าน เช่น การบำบัด การศึกษา อะไรทำนองนี้”

“Interactif คืออะไรเหรอครับ?”

เขาพูดคำที่ไม่เคยได้ยินมาก่อน เลยถามกลับไป

ผู้อำนวยการปูแซงบอกเป็นภาษาอังกฤษว่า Interactive แต่ผมก็ยังไม่เข้าใจความหมายเป๊ะๆ อยู่ดี

ทั้งสองคำเหมือนเป็นคำประสม แค่ตีความว่าเป็นการกระทำระหว่างกันก็ดูจะยังไม่เข้าใจภาพรวม

“ตามความหมายตรงตัวก็คือ เป็นศิลปะที่มีอิทธิพลต่อกันแบบเรียลไทม์ นักดนตรีบรรเลง แล้วนักเต้นก็เต้นด้นสดตาม นั่นก็เป็นการโต้ตอบกัน”

“เป็นศิลปะที่ทำร่วมกันสินะครับ?”

“ใช่แล้ว เป็นการที่การกระทำหนึ่งมาพบกับอีกการกระทำหนึ่ง อาจทำร่วมกับศิลปินด้วยกัน หรือทำร่วมกับผู้ชมก็ได้”

“กับผู้ชมด้วยเหรอครับ?”

“เคยไปฮอลล์คอนเสิร์ตไหม?”

ผมส่ายหน้า

“เหมือนนักดนตรีเล่นตามที่กำหนดไว้ แต่ก็ไม่เสมอไปหรอก ถ้าผู้ชมตอบสนองอย่างเร่าร้อน พวกเขาก็จะยิ่งคึกและเล่นอย่างกล้าหาญมากขึ้น”

ดูเหมือนหมายถึงการสื่อสารกันแบบเรียลไทม์ทั้งสองฝ่าย

อยากรู้ว่าศิลปะทัศนศิลป์เอาไปใช้ยังไง

“ผมอยากเรียนครับ”

ผู้อำนวยการปูแซงพยักหน้าแล้วมองนาฬิกา

“เวลาใกล้หมดแล้ว ออกไปพ้นประตูบานนั้น เธออยากทำอะไรก่อนเป็นอย่างแรกกันล่ะ”

ครูสอนพิเศษให้เตรียมคำตอบเรื่องความฝันกับเป้าหมายไว้ ก็เลยคิดว่าจะโดนถามแบบนั้น แต่กลับไม่ใช่

“อยากกินข้าวก่อนครับ”

ผู้อำนวยการปูแซงเบิกตากว้าง

“ผมหิวครับ”

“ฮะฮะ ต้องไปกินของอร่อยสิ”

“ตั้งแต่เมื่อคืนผมอยากกินฟลามิชเลยหาข้อมูลว่าที่ไหนอร่อย แถวสวนลุกซองบูร์มีร้านดัง ไม่ทราบว่าคุณเคยไปไหมครับ?”

ภาพทาร์ตที่อบจนหอมใส่เนื้อ ต้นหอม ชีสกับเนยแบบจุใจ ลอยมาในความคิด

“ฉันรู้จักดี ที่นั่นชีสมารัวล์ถือว่าอร่อยที่สุดในปารีสเลย”

คนท้องถิ่นยังการันตี แบบนี้ก็น่าเชื่อถือสิ

ควรชวนคุณปู่ไปกินฟลามิชมื้อเที่ยง

“คงจะเป็นมื้อเที่ยงที่ยอดเยี่ยมสิ แล้วหลังจากกินข้าวเสร็จอยากทำอะไรต่อล่ะ?”

“ไปดูภาพยนตร์กันครับ”

“ภาพยนตร์?”

“ชื่อเรื่องว่าปราสาทปริศนาน่ะครับ ผมเป็นคนวาดคอนเซ็ปต์อาร์ตให้ วันนี้ฉายวันแรกพอดี”

“โอ้ๆ งั้นคงสนุกน่าดู เป็นเรื่องที่ดัดแปลงจากนิยายของมอริส เลอบลังก์ ใช่ไหม?”

“ใช่ครับ”

“มื้อเที่ยงเลิศรส ต่อด้วยเย็นสุดวิเศษเลยนะ”

“ตอนกลางคืนผมจะทำโปสเตอร์ครับ”

“โปสเตอร์?”

“จะหาคนมาวาดรูปด้วยกัน”

“เล่าให้ฟังอีกหน่อยสิ ต้องการความช่วยเหลือเหรอ? หรือแค่เบื่อที่จะวาดคนเดียว?”

“ไม่ครับ อยู่คนเดียวน่ะสบายกว่า”

“หืม?”

“ผมอยากรับแรงกระตุ้นหลายๆ แบบครับ”

“แรงกระตุ้นงั้นหรือ ก็มียอดศิลปินอย่างปู่กับอ็องรีอยู่ข้างๆ นี่นา”

“ผมได้ยินคุณน้ามีแรพูดว่า แทนที่จะรับแค่ ‘แรงกระตุ้นที่ดี’ ควรรับ ‘แรงกระตุ้นที่หลากหลาย’ จะดีกว่า พอมาคิดดูก็เห็นด้วยครับ”

“ลองพูดต่อสิ”

“พิซซ่ามันฝรั่งเป็นอาหารที่ทั้งอร่อยและสมบูรณ์แบบในเชิงโภชนาการนะครับ โดยเฉพาะพิซซ่ามันฝรั่งของตระกูลมาร์โซนี่สุดยอดเลย”

“เธอชอบพิซซ่ามันฝรั่งสินะ”

ผมพยักหน้า

“แต่ถ้ากินแต่พิซซ่ามันฝรั่งของตระกูลมาร์โซอยู่เมนูเดียว สักวันหนึ่งมันก็จะกลายเป็นความคุ้นชินครับ แล้วก็จะทั้งคุ้น ทั้งสบาย จนไม่รู้สึกตื่นเต้นอะไรอีก”

“อืม”

“เพราะงั้นควรกินพิซซ่ามันฝรั่งจากหลายๆ ร้าน จะได้ค้นพบความสนุกใหม่ๆ ทุกครั้ง”

“ฮะฮะ พูดได้สนุกดีนะ”

“นอกจากนั้นก็ยังมีอาหารอร่อยอีกตั้งเยอะ อย่างฟลามิชที่เพิ่งพูดถึงเมื่อกี้ จาจังมยอน หรือซัมกยอบซัล หรือไม่ก็เนื้อกุ้ง”

ผู้อำนวยการปูแซงเอียงคอเล็กน้อย

ผมเสียดายที่ท่านยังไม่รู้จักของอร่อยพวกนั้น ก็เลยเผลออธิบายจาจังมยอน ซัมกยอบซัล และเนื้อกุ้งไปยาวๆ จนเวลาหมด

“หมดเวลาแล้วสิ มีอะไรอยากพูดส่งท้ายไหม?”

“อาจารย์สนใจมาวาดรูปด้วยกันไหมครับ?”

“ฉันน่ะหรือ?”

“ยินดีต้อนรับเสมอครับ”

* * *

มาโกซึ่งไปส่งโกฮุนหลังสัมภาษณ์เสร็จ เดินกลับเข้าสนามสอบเพื่อเก็บกวาดห้องเรียน

เธอเห็นนีกอลา ปูแซ็งทำหน้าครุ่นคิดจึงยิ้มให้

“เป็นยังไงบ้างคะ?”

“เด็กน่าสนใจดีนะ”

“ใช่ไหมล่ะคะ?”

“อืม เป็นนักชิมชั้นยอดเลย”

มาโกกะพริบตาปริบๆ

นีกอลา ปูแซ็งเงยหน้าขึ้นแล้วหัวเราะร่า

“เด็กคนนั้นบอกว่าอยากได้ประสบการณ์ที่หลากหลายมากกว่าประสบการณ์ที่ดี มาโก อาจารย์คิดว่ายังไง?”

ความคิดสร้างสรรค์กับทักษะการคิดก็คือการเชื่อมโยงข้อมูลเข้าหากันนั่นเอง ไม่เพียงแต่ศิลปะผสมอย่างภาพยนตร์หรือเกมเท่านั้น

โลกของกลศาสตร์ควอนตัมที่ต้องอาศัยการคิดเชิงปรัชญา, อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ที่ออกแบบด้วยมุมมองมนุษยศาสตร์, การรักษาที่แตะต้องอารมณ์ความรู้สึก, ไปจนถึงการมองกีฬาเบสบอลผ่านสังคมศาสตร์และสถิติ – สิ่งเหล่านี้ล้วนเป็นตัวอย่างของเทคโนโลยีและวัฒนธรรมที่พัฒนาอย่างสูง ซึ่งถือกำเนิดจากการพบพานของศาสตร์ที่ครั้งหนึ่งเคยแปลกแยกต่อกัน

เมื่อแรงบันดาลใจจากศาสตร์อื่นช่วยแก้โจทย์ที่การมุ่งลึกเพียงสาขาเดียวทำไม่ได้ ความสำคัญของการผสมผสานและการบูรณาการจึงเริ่มเด่นชัดขึ้น

“อายุเท่านั้นแต่คิดได้แบบนี้ ไม่ง่ายเลย น่าชื่นชมจริงๆ นะคะ”

ปูแซงพยักหน้า

“คุณปู่ของเขาก็คิดเหมือนกัน ปกติพ่อแม่ย่อมอยากให้ลูกเห็นแต่ดนตรีดีๆ รูปภาพดีๆ แต่เพราะท่านเป็นคนทำงานศิลปะมั้ง เลยคิดต่างออกไป”

นีกอลา ปูแซ็งมองความปรารถนาที่จะให้ลูกหรือลูกศิษย์ได้เห็นแต่สิ่งที่งามและสูงส่ง ว่าเป็นความอยากได้อยากมีของพ่อแม่หรือครูเสียมากกว่า

เพราะเห็นว่าการยัดเยียด “ของดีของพ่อแม่” และ “ของดีของครู” เป็นการบังคับ เขาจึงช่วยให้เด็กๆ ได้ลองประสบการณ์ให้ได้มากที่สุดเท่าที่จะทำได้

ระหว่างนั้น หากนักเรียนได้ค้นพบสิ่งที่ชอบ เขาก็จะจัดสภาพแวดล้อมที่ดีที่สุดเพื่อหล่อเลี้ยงความใฝ่รู้ทางปัญญาให้เต็มที่

พร้อมกันนั้นยังชี้นำให้เด็กได้สัมผัสองค์ความรู้และวัฒนธรรมหลากหลาย รวมถึงความรู้สึกนานาชนิด

“ห้ามมีสิ่งที่ไม่รู้”

นีกอลา ปูแซ็งระลึกถึงตอนที่ได้พบอ็องรี มาร์โซเป็นครั้งแรกเมื่อหลายปีก่อน แล้วเผลอยิ้มออกมา

อ็องรี มาร์โซบอกว่า คนที่ยืนอยู่บนที่สูงไม่ควรมีสิ่งที่ไม่รู้ ขณะที่โกฮุนอยากก้าวไปพร้อมกับผู้คนมากมาย

ช่างน่าสนใจว่าทำไมอัจฉริยะที่ต่างกันสุดขั้วสองคนถึงได้ใกล้ชิดกันนัก

ปูแซงเขียนคำว่า passe ไว้ข้างชื่อของโกฮุน 1)

* * *

ดัดแปลงจากผลงานต้นฉบับของมอริส เลอบลังก์

ภาพยนตร์เรื่อง “ปราสาทปริศนา” ผลงานกำกับของคริสติน นอร์แมน เข้าฉายพร้อมกันทั่วโลก

สุดยอดผู้กำกับผู้ปั้นหนังทำเงินนับไม่ถ้วน หยิบเอานิยายที่เป็นสเตดี้เซลเลอร์และครองใจผู้อ่านมาเนิ่นนานขึ้นมาสร้าง

ทุ่มทุนสร้าง 200 ล้านดอลลาร์ แถมได้ทิโมที ชาลาเมต์ นักแสดงขวัญใจมารับบทนำ และยังมีอัจฉริยะดาวรุ่งแห่งวงการศิลปะอย่างโกฮุนร่วมงานในฐานะผู้จัดการคอนเซ็ปต์อาร์ต ความคาดหวังต่อ “ปราสาทปริศนา” จึงพุ่งถึงขีดสุด

โกฮุนที่อยากซึมซับบรรยากาศวันฉายจริง จึงไม่ไปงานรอบปฐมทัศน์ แต่เลือกไปโรงภาพยนตร์ เขาเบิกตากว้างมองรอบๆ

ด้วยผู้คนที่แน่นขนัดไปทั้งโรง ทำให้โกฮุนซึ่งตัวเล็กมองเห็นได้แค่เสื้อผ้าของผู้คนเท่านั้น

“คุณปู่ครับ”

“หืม? โอ้ ขอโทษนะ”

เพราะคนเยอะมาก จึงมีชนกันเหยียบกันอยู่บ่อยครั้ง

“ไว้ค่อยมาดูกันวันหลังไหมครับ?”

“ว่าไงนะ?”

“ไว้ค่อยมาดูกันวันหลังครับ!”

“อุตส่าห์มาถึงนี่แล้วนะ?”

“คนเยอะเกินไปครับ”

โกซูยอลที่เฝ้ารอจะได้ดูภาพยนตร์ที่หลานมีส่วนร่วมถึงกับเสียดาย

แต่พอนึกตามที่โกฮุนว่าไว้ว่าคนแน่นมาก ก็กลัวว่าหลานชายตัวเล็กอาจโดนชนจนเจ็บได้

ทั้งสองคนเบียดเสียดฝ่าฝูงชนออกมาจากโรงหนังจนแทบหมดแรง

พอไปถึงลานจอดรถก็ยังต้องฝ่าด่านอยู่อีกพักใหญ่ จนเหนื่อยล้าไม่อยากคิดอะไรแล้ว

“กลับบ้านไปสั่งพิซซ่ามากินกันเถอะนะ”

“ความคิดดีเลยครับ”

โกฮุนบ่นอย่างเสียดาย

“โรงฉายก็มีตั้งเยอะ ทำไมถึงฉายแค่สองที่เองล่ะครับ?”

“เขาเผื่อให้คนได้เลือกดูหนังหลายๆ เรื่องไง”

โกซูยอลอธิบายความต่างของโรงภาพยนตร์ที่ฝรั่งเศสกับประเทศอื่น

“ถ้าหนังจากค่ายที่มีเงินเยอะผูกขาดโรงฉาย โอกาสที่คนจะได้ดูหนังทุนน้อยก็ลดลงใช่ไหมล่ะ”

“อ่า”

“เพราะอย่างนั้น โดยปกติในโรงเดียวกันจะใช้ฉายเรื่องเดียวไม่เกินสามโรง เพื่อเอื้อให้คนที่อยากดูหนังอิสระหรือหนังศิลปะได้มีทางเลือก”

“แสดงว่ามีคนดูเยอะสินะครับ”

พอได้ยินว่าโรงหนังที่มุ่งกำไรยังยอมกันโรงให้ ก็คิดว่าคนดูหนังอิสระคงมีไม่น้อย

“แล้วแต่เรื่องนะ หนังอิสระก็ไม่ใช่ว่าจะไปไม่รอดเสมอไป หนังตลาดก็ไม่ใช่ว่าจะปังเสมอไป”

“อ๋อ”

“แต่หลักการคือ ต่อให้มีคนดูแค่คนเดียว ก็ต้องจัดที่ให้ดู”

โกฮุนพยักหน้า

แม้โรงหนังจะขาดทุนบ้าง แต่ก็จัดสรรโรงเพื่อให้ชมภาพยนตร์ได้หลากหลาย แบบนี้ค่ายหนังก็น่าจะกล้าลองสิ่งใหม่ๆ ต่อไปได้

ผู้ชมเองก็รับหนังอย่างที่มันเป็น ไม่แบ่งแยกระหว่างหนังอิสระกับหนังทุนมหาศาล จึงทำให้ประเทศนี้เคารพในความหลากหลาย และดำรงอยู่ในฐานะประเทศแห่งศิลปะได้

มีเพียงความเสียดายที่วันนี้ไม่ได้ดูในโรงเท่านั้น

“ทั้งที่เป็นครั้งแรกแท้ๆ”

“หืม?”

“หมายถึงดูในโรงหนังน่ะครับ”

“ครั้งแรกเหรอ?”

พอเห็นโกฮุนพยักหน้า โกซูยอลก็ถามด้วยความตกใจ

“ไม่เคยไปกับพ่อแม่สักครั้งเลยเหรอ?”

เมื่อสองปีก่อนตอนที่ถามว่า ‘ภาพยนตร์’ คืออะไร เขายังคิดว่าเพราะหลานความจำเสื่อม แต่ตอนนี้ต่างออกไป

พอได้ยินว่าหลานที่ความจำกลับมาแล้ว ยังไม่เคยดูหนังในโรงเลยสักครั้ง ก็ชวนให้แปลกใจ

“สพ็อนจ์บ็อบที่ดูในนิวทูบจนเอียน ไม่เห็นจำเป็นต้องไปดูบนจอใหญ่เลยครับ”

นั่นเป็นตอนที่เพิ่งเกิดใหม่และยังไม่มีความรู้เรื่องวัฒนธรรมภาพยนตร์

ถ้าเป็นแอนิเมชัน ดูผ่าน TV แท็บเล็ต หรือสมาร์ตโฟนก็พอแล้ว ตอนนั้นเลยไม่รู้สึกว่าจำเป็นต้องไปโรงหนังเลย

พอดีว่าสิ่งที่โกแฮซองกับอีซูจินตั้งใจจะพาลูกไปดู ก็คือแอนิเมชันฉบับโรงภาพยนตร์ของสพ็อนจ์บ็อบพอดีด้วยนี่แหละ

“ถึงอย่างนั้นก็เถอะนะ ก็แม่กับพ่อทำงานวงการภาพยนตร์ทั้งคู่เลยนี่นา”

โกฮุนไหล่ยักขึ้นนิดหนึ่ง

เขาแค่รู้สึกว่าได้ดูคอนเซ็ปต์อาร์ตมันสนุกกว่าการไปดูภาพยนตร์ที่พ่อแม่มีส่วนร่วมผลิตก็เท่านั้น

“พรุ่งนี้เช้าเราคงได้ดูใช่ไหมครับ?”

“ยังไงเช้าวันธรรมดาก็น่าจะดีกว่าตอนนี้นะ ลองเช็กดูหน่อยว่ามีตั๋วไหม”

โกฮุนหยิบสมาร์ตโฟนออกมา

เขาติดตั้งแอปอย่างคล่อง แล้วค้นหา “ปราสาทปริศนา” เป็นวันที่ของวันพรุ่งนี้

“รอบแรกเหลือ 7 ที่ นอกนั้นขายหมดแล้วครับ”

“งั้นต้องรีบซื้อเลยสิ”

“เดี๋ยวผมจัดการเองครับ”

“ทำได้เหรอ?”

“ชีฮยอนสอนผมไว้ครับ”

หลังจากซื้อทั้งนิยายและซีรีส์ “ตราประทับเลือด” จนคุ้นกับการจ่ายเงินผ่านสมาร์ตโฟนแล้ว โกฮุนก็ซื้อตั๋วหนังเรียบร้อย

“ซื้อแล้วหรือยัง?”

“ครับ ซื้อแล้วล่ะ แต่...”

โกฮุนเอียงคออย่างสงสัย

“ปกติมันเลือกที่นั่งไม่ได้เหรอครับ?”

“ฝรั่งเศสเขาเป็นแบบนั้นน่ะ ใครไปก่อนก็เลือกนั่งตรงไหนก็ได้”

“อ่า”

โกฮุนถึงได้เข้าใจว่าทำไมในโรงหนังถึงคนแน่นเอี๊ยด

“เมื่อกี้ที่ยืนเรียงกันนั่นคือเข้าคิวเหรอครับ?”

“ก็ใช่น่ะสิ ถ้าจองที่นั่งได้ก็คงไม่วุ่นวายขนาดนั้นหรอก”

เพราะอยากได้นั่งที่ดีสำหรับหนังที่ฮิต ผู้คนเลยไปต่อแถวกันแต่เช้า

เมื่อเทียบกับโรงหนังในเกาหลีใต้ที่สามารถเดินเล่นแถวๆ นั้นแล้วค่อยเข้าห้องฉายให้ตรงเวลาหนังเริ่มได้ จึงหลีกเลี่ยงไม่ได้ที่จะมีคนแห่มามากกว่า

“...ผมแค่ได้ดูได้ก็พอครับ นั่งตรงไหนก็ได้”

คิดว่าพรุ่งนี้เช้าคงต้องตื่นเช้า โกฮุนเลยย้ำไว้ก่อน

* * *

1) passe (ภาษาฝรั่งเศส) แปลว่า ผ่าน