วันเปิดงานการประกวดอาร์นูโว

ผมได้รับเชิญให้เข้าร่วมพิธีเปิด และมาที่มหาวิหารน็อทร์ดามพร้อมกับคุณปู่ บังแทโฮ และชาชีฮยอน

ระหว่างทางก็เจอผู้คนจำนวนมากที่มาร่วมกิจกรรม ดูเหมือนว่าทุกคนจะสนุกกับงานกันเต็มที่ ด้านหน้ามหาวิหารนั้นเนืองแน่นไปด้วยฝูงชน

“ผลงานของเดเมียน คาร์เตอร์อยู่ที่ไหนนะ?”

“พรุ่งนี้คงมีคนลงเน็ตหมดแหละมั้ง?”

“มีเงินรางวัลนะ ใครจะไปลงให้ดูง่าย ๆ ล่ะ?”

“บางคนอยากได้ยอดวิวมากกว่าเงินก็มีนะ อย่างพวกยูทูบเบอร์น่ะ”

“อ้อ ก็จริงเนอะ”

ได้ยินคนสองคนที่ดูเหมือนจะเป็นเพื่อนกันคุยกันพลางเดินผ่าน

ทำให้ผมเริ่มคิดว่าควรถ่ายวิดีโอไว้บ้างหรือเปล่า

ถึงจะมีคนไทยเป็นจำนวนมากในผู้ติดตามของผม แต่ก็ยังมีอีก 30% มาจากยุโรปและอเมริกาเหนือ ถ้าทำคลิปไว้ก็น่าจะมีประโยชน์ไม่น้อย

ช่วงหลังมานี้ไม่ค่อยได้ทำไลฟ์ ผู้ติดตามเลยลดลงไปบ้าง นี่อาจเป็นโอกาสดีที่จะกู้คืนกลับมา

“ลุงครับ ไลฟ์นี้…”

“หืม?”

บังแทโฮหยิบกล้องขึ้นมาถ่ายมหาวิหารน็อทร์ดามไปเรียบร้อยแล้ว

“เปล่าครับ ไม่มีอะไร”

แค่เชื่อใจท่านประธานต้นสังกัดที่ไว้ใจได้ก็พอแล้ว

“คนเยอะจริง ๆ”

ชาชีฮยอนอุทานด้วยความตื่นเต้น

ผมเองก็ไม่เคยเห็นผู้คนมากขนาดนี้รวมตัวกันในที่เดียวมาก่อนเหมือนกัน

เลยทำให้มองรอบ ๆ ได้ยากไปหมด

เพราะกลัวว่าชาชีฮยอนที่พูดภาษาฝรั่งเศสไม่ได้จะหลงทาง ผมเลยจับมือเขาไว้แน่น

“ไม่ต้องห่วงนะ”

เจ้าตัวพูดพลางยิ้มอย่างมั่นใจ

“งั้นก็อย่าปล่อยนะ จับไว้ให้แน่น ๆ เลย”

“อืม ฉันจะปกป้องเอง”

ไม่รู้ว่าใครกำลังปลอบใครกันแน่…

“ถ้าหลงทางให้รีบโทรมาเลยนะ อย่าเดินไปไหน แล้วก็อย่าตามคนแปลกหน้าไปเด็ดขาด”

“ไม่เป็นไรหรอก ไม่มีทางหลงหรอก”

“ก็เพราะมีทางหลงไงถึงต้องระวัง ถ้าหลงแล้วยังทำโทรศัพท์หายอีกจะทำยังไงล่ะ”

“ว้าว!”

ในระหว่างที่ผมกำลังพร่ำเตือนด้วยความเป็นห่วง ชาชีฮยอนก็ร้องออกมาพร้อมหันไปมองแม่น้ำแซนที่พอมองเห็นได้ชัดหน่อย

ฝูงเป็ดยางสีเหลืองกำลังลอยน้ำเหมือนไปปิกนิกกันอยู่

ตัวลูกเป็ดก็ว่าน่ารักแล้ว แต่ตัวแม่เป็ดนั้นสูงถึง 4 เมตรได้มั้ง

ของเล่นเป็ดยางที่แม่เคยใส่ไว้ให้ตอนอาบน้ำสมัยเด็ก กลายเป็นของใหญ่เบ้อเร่อขนาดนั้น ดูแล้วออกจะน่ากลัวนิด ๆ

“น่ารักจัง~”

“ดูได้ แต่อย่าวิ่งเข้าไปใกล้ ๆ ล่ะนะ”

อดจะเตือนอีกไม่ได้

ในเมื่อพ่อแม่ของชาชีฮยอนฝากลูกชายไว้กับผมและคุณปู่ ผมก็ต้องดูแลให้ดี

“ดูสิ! มีเพนกวินด้วย!”

เจ้านี่กระโดดดึ๋งดั๋งเลย

“ตอนฮันนีมูนมาคราวก่อน เกิดไฟไหม้เลยดูไม่ทั่วเลย คราวนี้สวยมากเลยครับ”

“นั่นสิ ถ้าไม่มีมหาวิหารน็อทร์ดาม รูปแบบการใช้พื้นที่และการตกแต่งของยุโรปคงล้าหลังไปอีกหลายร้อยปีเลยนะ”

“หมายถึงระบบครีบยันลอยใช่ไหมครับ?”

“อืม ถึงจะเป็นสิ่งที่ต้องใช้ด้วยความจำเป็น แต่การที่ช่างสามารถเปลี่ยนมันให้กลายเป็นของประดับได้ ก็ถือว่าน่าชื่นชม ลองดูรายละเอียดนั่นสิ ประณีตจริง ๆ”

“เคยได้ยินว่ามีการบูรณะอยู่ แต่ดูท่าจะทำได้ดีมากเลยนะครับ”

“เพราะเป็นฝีมือของช่างฝีมือรุ่นหลังที่สืบทอดจิตวิญญาณช่างจากอดีตมา เขาว่ากันว่าใช้วัสดุเดิมเท่าที่จะทำได้เลยทีเดียว”

คุณปู่กับบังแทโฮก็สนุกกับการพูดคุยเรื่องประวัติศาสตร์และสถาปัตยกรรมของปารีส

อย่างน้อยผมต้องตั้งสติไว้บ้าง ไม่อย่างนั้นเจ้าเด็กคนนี้อาจจะวิ่งเล่นจนหายตัวไปก็ได้

ผมจับมือชาชีฮยอนแน่นกว่าเดิม

“ขนมปังร้อน ๆ ค่า! ขนมปังร้อน ๆ มาแล้วค่า!”

พอเดินมาถึงจัตุรัสหน้ามหาวิหาร ก็พบร้านค้าตั้งเรียงรายอยู่ในสวนเล็ก ๆ ที่หันหน้าเข้าหาแม่น้ำแซน

แต่ไม่ใช่ร้านแผงลอยธรรมดา แต่เป็นบูธที่มีโลโก้ของ SNBA แปะไว้

ดูเหมือนสมาคมศิลปะแห่งชาติฝรั่งเศสจะเตรียมงานไว้เยอะมากทีเดียว

“……”

ขนมปังที่โปะด้วยช็อกโกแลตมูสมากมายสะดุดตาผมเข้าอย่างจัง

เขาเรียกว่าเอแคลร์ ราคาตามข้างทาง 4 ยูโร ค่อนข้างแพง

ผมกำลังลังเลอยู่ว่ารสชาติจะเป็นยังไงดี จู่ ๆ ชาชีฮยอนก็พึมพำขึ้นมา

“อยากขึ้นไปนั่งเจ้านั่นจัง”

พอหันกลับไปมอง ก็เห็นเจ้าตัวแหงนหน้ามองขึ้นไปบนฟ้า

“มีอะไรเหรอ?”

ผมมองตามสายตาเขาไป แล้วก็เห็นเรือบินขนาดใหญ่ลอยอยู่บนท้องฟ้า

ถึงจะอยู่ห่างออกไป แต่ก็ยังดูใหญ่มาก

“อยากขึ้นเหรอ?”

“ขึ้นได้ด้วยเหรอ?”

“ไม่ได้เหรอ?”

“ขึ้นไปก็ไม่เห็นผลงานนี่นา สงสัยจะเป็นแค่โฆษณามั้ง?”

“อ้อ ก็อาจจะจริง”

พอพิจารณาให้ดีอีกครั้ง เห็นเหมือนมีตัวหนังสืออะไรบางอย่างอยู่ด้านข้าง แต่ลอยอยู่สูงเกินไปจนมองไม่ชัด

“นี่ไง น่าจะเป็นอันนี้แหละ”

ชาชีฮยอนยื่นโทรศัพท์ให้ดู

เป็นข่าวแจ้งว่าตลอดหนึ่งสัปดาห์ของการประกวดอาร์นูโว จะมีเรือเหาะลอยอยู่เหนือปารีสเพื่อโปรโมตกิจกรรม

ตอนแรกที่มองจากข้างล่างเลยไม่ทันสังเกตว่า ด้านซ้ายของเรือเหาะมีข้อความว่าอาร์นูโว ส่วนด้านขวาเป็นตราประจำตระกูลมาร์โซ

นั่นน่าจะเป็นของอ็องรี มาร์โซแน่นอน

ผมเคยเห็นข่าวว่าทาง SNBA พยายามโปรโมตให้ได้ผลสูงสุดด้วยต้นทุนต่ำ และถ้าไม่มีอ็องรี ก็คงไม่เกิดไอเดียแบบนี้ขึ้นมาแน่ ๆ

“ฮุนนี่ มองข้างหน้าด้วยนะ ชีฮยอนก็เหมือนกัน หลงทางจะลำบากเอานะ”

คุณปู่ออกมาจากข้างหลัง แล้วโอบไหล่ชาชีฮยอนพลางเตือนด้วยน้ำเสียงใจดี

...

ท่ามกลางสายตาทั่วโลกที่จับจ้อง พิธีเปิดงานประกวดอาร์นูโวเริ่มต้นขึ้นที่จัตุรัสหน้ามหาวิหารน็อทร์ดาม

เชวาซง ซีมง ประธานสมาคมศิลปะแห่งชาติฝรั่งเศส ขึ้นกล่าวเปิดงานท่ามกลางแขกผู้มีเกียรติ

“เมื่อไม่นานมานี้ พวกเราได้รับชัยชนะอีกครั้งหนึ่งครับ”

น้ำเสียงของเชวาซง ซีมงยังเปี่ยมพลังเกินจะเชื่อว่าเป็นเสียงของผู้สูงวัย

“ศิลปินกว่า 700,000 คนเพิ่งได้สิทธิ์ที่พวกเขาควรได้รับกลับคืนมา และนี่คือสิ่งที่เหล่าศิลปินมากมายใฝ่ฝันมาตั้งแต่เมื่อร้อยปีก่อน ณ กรุงปารีสแห่งนี้”

อิสรภาพจากอำนาจ

เสรีภาพจากการดิ้นรนเพื่อความอยู่รอด

ด้วยผลแห่งการต่อสู้อันยาวนานเพื่อให้ศิลปะดำรงอยู่ได้โดยไม่ต้องเป็นสิ่งอื่น ในที่สุด ศิลปินฝรั่งเศสก็สามารถมีชีวิตอย่างเสรีภายใต้ระบบ “อ็องแตร์มีต็อง”

“แต่นี่คงไม่ใช่จุดหมายสุดท้ายของพวกเราหรอกนะครับ”

เชวาซง ซีมงชูหมัดแน่นด้วยความมุ่งมั่น

“ในวันนี้ ที่ทุกรูปแบบถูกปลดแอก ศิลปินทุกคนได้รับเสรีภาพ พวกเรากำลังมุ่งหน้าไปที่ใด? งานประกวดอาร์นูโวครั้งนี้ จะเป็นก้าวแรกในการหาคำตอบนั้น!”

ชายชราผู้เปี่ยมด้วยความรักในศิลปะหวังว่า ไม่ใช่แค่ศิลปินชาวฝรั่งเศส แต่ศิลปินทั่วโลกจะใช้เสรีภาพนี้ในการแสวงหาแนวทางความงามเฉพาะของตน

เมื่อคิดถึงความสุข ความยินดี ความเศร้า ความผิดหวัง และความกล้าหาญที่จะลุกขึ้นใหม่อีกครั้งที่อาจเกิดขึ้นระหว่างทาง หัวใจเขาก็เต้นแรง

เพราะ “เสียงสะท้อนร่วมกันของศิลปิน ยุคสมัย และผู้คน” นั่นแหละคือสิ่งที่พวกเขาใฝ่ฝัน

“ท่านผู้หลงใหลในศิลปะทั้งหลาย ขอให้ค้นพบเมล็ดพันธุ์แห่งการเริ่มต้นที่หลับใหลอยู่ในเกาะซีเตแห่งนี้ ความยินดีของท่านจะเป็นแสงอาทิตย์ น้ำตาของท่านจะเป็นสายฝน และเมื่อเมล็ดที่ท่านเลือกเบ่งบานออกมา นั่นคือช่วงเวลาที่โลกยุคนี้จะได้รับการนิยาม”

แม้จะมีทั้งผู้ที่เห็นด้วยและไม่เห็นด้วยกับแนวคิดของเชวาซง ซีมง แต่ความรักในศิลปะที่เขาสื่อออกมานั้นเข้าถึงใจผู้คนทุกคน

ทุกคนปรบมือกึกก้องให้กับถ้อยคำอันจริงใจจากชายชรา

“ต่อจากนี้ ขอเชิญชายผู้เป็นความภาคภูมิใจของฝรั่งเศส! ผู้นำอิสรภาพคืนสู่วงการศิลปะ! อ็องรี มาร์โซ!”

เมื่อเชวาซง ซีมงเอ่ยชื่ออ็องรี มาร์โซ เหล่านักข่าวก็เริ่มขยับกันให้วุ่น

เสียงชัตเตอร์ดังระงม

“อ็องรี! อ็องรี!”

ตามที่เชวาซงกล่าว อ็องรี มาร์โซ วีรบุรุษแห่งวงการศิลปะฝรั่งเศส ผู้มอบเสรีภาพให้ศิลปินทั่วประเทศ ปรากฏตัวขึ้นกลางความโกลาหลแห่งความตื่นเต้น

แววตาสีมรกตที่แทรกผ่านปอยผมหยิก กวาดมองผู้ชมเพียงชั่วขณะ แต่กลับสามารถกุมบังเหียนอารมณ์ของฝูงชนไว้ได้ในทันที

เชวาซง ซีมงผู้ภาคภูมิใจ ยอมถอยจากเวทีและส่งต่อไมค์ให้อ็องรี มาร์โซ

เขากวาดตามองโดยรอบ แล้วเอ่ยปาก

“เชวาซงลุงพูดพลาดไปหน่อยนะ”

ความเร่าร้อนจากคำปราศรัยของเชวาซงเมื่อครู่เหมือนถูกดับลงในทันใด

“ยุคสมัยมันไม่สามารถ ‘นิยาม’ ได้หรอก ไม่มีอะไรที่สามารถ ‘นิยาม’ ศิลปะในยุคนี้ได้”

ผู้ฟังที่ไม่ได้รู้สึกอินกับคำพูดของเชวาซงมากนัก ก็เริ่มพยักหน้าอย่างเห็นด้วย

ประวัติศาสตร์ศิลปะตั้งแต่เรอเนซองส์ บารอก คลาสสิก ไปจนถึงอิมเพรสชันนิสต์ ล้วนถูกแบ่งแยกด้วยคำว่า “แนวทาง” แต่ในความเป็นจริง ศิลปะไม่อาจถูกจำกัดด้วยกรอบเหล่านั้น

ยิ่งในยุคที่แนวคิดและคุณค่าแตกกระจายหลากหลายยิ่งกว่าเดิม ยิ่งไม่มีทางที่ศิลปะจะหลั่งไหลไปในทางเดียวกันได้

“คำว่า ‘แนวทาง’ ก็แค่เครื่องมือเอาไว้ใช้อธิบายศิลปินผู้ยิ่งใหญ่ในแต่ละยุคเท่านั้น”

อ็องรี มาร์โซพูดถึงศิลปินผู้ยิ่งใหญ่ที่เป็นตัวแทนของแต่ละยุค ตั้งแต่เรอเนซองส์ถึงศตวรรษที่ 20 เพื่อชี้ให้เห็นว่า ศิลปะไม่มีแนวทางใดเป็นแก่นแท้ มีเพียง “ศิลปิน” ที่กระทำสิ่งนั้นขึ้นมาเท่านั้น

“ถ้าคิดแบบนั้น ยุคนี้ก็ไม่ได้ต่างกันหรอก”

“งั้นคุณมาร์โซ คิดว่ายุคนี้ควรถูกนิยามว่าอย่างไรครับ!”

นักข่าวคนหนึ่งถามขึ้นอย่างไม่คาดคิด ทำให้มาร์โซขมวดคิ้ว

“ถามเพราะไม่รู้งั้นเหรอ?”

สไตล์การพูดของอ็องรีที่ตรงไปตรงมาแม้จะอยู่ในเวทีทางการ ทำให้นักข่าวสะดุดไปชั่วครู่

แต่เพราะนี่คือโอกาสหายาก เขาจึงรวบรวมความกล้า ถามย้ำอีกครั้ง

“ผมหมายถึง อยากทราบว่าคุณจะนิยาม ‘ศิลปะร่วมสมัย’ ในยุคนี้ว่าอย่างไรครับ!”

อ็องรี มาร์โซเชิดคางขึ้น

“ร่วมสมัยงั้นเหรอ?”

นักข่าวกลืนน้ำลาย และวีรบุรุษแห่งฝรั่งเศสก็ตอบกลับด้วยรอยยิ้มเจ้าเล่ห์

“อีกร้อยปีข้างหน้า คนจะเรียกมันว่า ‘ยุคของอ็องรี มาร์โซ’”

“……”

“……”

ท่ามกลางความเงียบที่ปกคลุม

ผู้สนับสนุนตัวยงของอ็องรี มาร์โซ และเหล่าศิลปินฝรั่งเศสก็ลุกขึ้นปรบมือเสียงดังลั่น

“อ็องรี! อ็องรี!”

“อ็องรี! อ็องรี!”

...

เหตุผลที่มีคนจำนวนมากทั้งรักและเกลียดอ็องรี มาร์โซ ก็เพราะเหตุผลเดียวกัน

สิ่งที่คนอื่นพูดแล้วดูเพ้อเจ้อ พอเขาพูด กลับดู “มีน้ำหนัก”

แท้จริงแล้ว ผลงานของเขาซึ่งเฝ้าค้นหาตัวตนอย่างไม่หยุดยั้ง ได้มอบความหวังให้กับคนยุคนี้ที่รู้สึกว่า “ความเป็นมนุษย์” กำลังหายไป

กับคนที่รู้สึกสูญเสียคุณค่าในตนเองจากโครงสร้างสังคมที่กดขี่ ผลงานของอ็องรีกลายเป็นแรงใจให้พวกเขาลุกขึ้นอีกครั้ง

ไม่เพียงเท่านั้น

เมื่อคุณปู่ของผมหยุดทำงานไป วงการจิตรกรรมที่เคยซบเซาก็กลับมามีชีวิตอีกครั้งด้วยความร่วมมือของอ็องรีและจางมีแร

รวมถึงการผลักดันระบบอ็องแตร์มีต็องให้กลับคืนสู่รูปแบบที่ควรจะเป็น ทำให้ไม่เกินเลยนักหากจะเรียกเขาว่า “กุสตาฟ คลิมท์แห่งยุคสมัยใหม่”

ทั้งหมดนั้นคือข้อเท็จจริง

อย่างไรก็ตาม คำปราศรัยของเขาในพิธีเปิดการประกวดที่เหล่าศิลปินทั่วโลกเฝ้าฝันถึง อาจดูไม่ค่อยเหมาะสมเท่าไหร่

พิธีเปิดที่เต็มไปด้วยความตื่นเต้นยังดำเนินต่อไป มีทั้งนายกเทศมนตรีปารีส ประธานสมาคมศิลปินนานาชาติ สลับกันขึ้นพูดต่อ

คุณปู่ของผมก็มีคิวขึ้นพูด เลยเพิ่งเดินไปหลังเวทีเมื่อครู่

“งานนี้จะจบกี่โมงเหรอครับ?”

“ไม่แน่ใจนะ แต่คงไม่เกินเที่ยงหรอก อ้อ ใช่สิ เขาบอกไว้ว่าจะจบประมาณเที่ยง”

บังแทโฮตรวจสอบตารางงานให้

เหมือนจะมีการแสดงเฉลิมฉลองด้วย แต่ผมไม่ได้สนใจเท่าไหร่

สิ่งที่ผมสนใจมากกว่าคือ เอแคลร์ที่ขายในสวนเล็ก ๆ หน้าโบสถ์นั่นล่ะ อยากกินก่อนมื้อเที่ยง

“ผมขอไปซื้อขนมนั่นหน่อยครับ”

“ตอนนี้เหรอ?”

“ครับ ที่โน่นมีขายอยู่”

“รออีกนิดไม่ได้เหรอ? อยากกินตอนนี้เลยเหรอ?”

“ก็ถ้ากินตอนเที่ยง ผมจะกินข้าวกลางวันได้น้อยลงไงครับ”

เหตุผลสมบูรณ์แบบ แต่ดูเหมือนบังแทโฮจะยังไม่เข้าใจ

“งั้นเดี๋ยวฉันไปซื้อให้ก็ได้ อยู่ตรงไหนล่ะ?”

จะชี้ให้ดู แต่คนมันเยอะจนมองไม่เห็นเลย

“ไม่เป็นไรครับ เดี๋ยวผมรีบไปเอง”

“ไม่ได้หรอก หลงทางจะทำยังไง”

“ใช่ อย่าไปเลย”

ชาชีฮยอนก็ช่วยกันห้ามอีกแรง

“ผมรู้เส้นทางดีครับ ภาษาก็ได้ ไม่ต้องห่วง”

“ไม่เอา อย่างนั้นก็ไปด้วยกันเลย”

“แต่จะทิ้งชาชีฮยอนไว้คนเดียวได้ยังไงครับ ถ้าเกิดอะไรขึ้น ผมจะรีบติดต่อทันทีเลย”

เริ่มรู้สึกว่าถ้ายังเถียงกันอยู่แบบนี้ อาจจะไปไม่ทันตอนที่คุณปู่ขึ้นเวที

สุดท้าย เราเลยตัดสินใจจะไปด้วยกันทั้งหมด