เมื่อกลับมาถึงห้องเช่า หยางเหวินตงเงยหน้าขึ้นมองแสงแดดที่ส่องทะลุหลังคาเข้ามาเป็นเส้น ๆ แล้วก้มลงมองพื้นซึ่งยังคงชื้นอยู่เล็กน้อย
ทันใดนั้น ความคิดที่จะย้ายออกจากที่นี่ก็ยิ่งชัดเจนขึ้น
ก่อนหน้านี้เขาไม่มีทุนมากพอ เรื่องนี้จึงเลี่ยงไม่ได้ แต่ตอนนี้เมื่อธุรกิจเริ่มมีอนาคต ความปรารถนาที่จะมีที่อยู่ที่ดีขึ้นก็ยิ่งรุนแรงกว่าเดิม
หลังจากเก็บข้าวของเรียบร้อยแล้ว หยางเหวินตงก็เดินไปยังบ้านของจ้าวลี่หมิง ซึ่งอยู่ไม่ไกลจากที่พักของเขา
บ้านของจ้าวลี่หมิงเป็นบ้านไม้ ซึ่งใหญ่กว่าของเขาเล็กน้อย แต่สภาพแวดล้อมก็ไม่ได้ต่างกันมากนัก
"พ่อแม่ของนายไปทำงานอีกแล้วเหรอ?" หยางเหวินตงถาม
จ้าวลี่หมิงพยักหน้า "ใช่ พวกเขาออกไปทำงานแล้ว ฉันเคยบอกให้พวกเขาลาออกมาทำงานกับพวกเรา อย่างน้อยก็มาช่วยทำกับดักหนูที่บ้าน แต่พวกเขาก็ไม่ยอม"
"ก็เป็นเรื่องปกติ ต้องเข้าใจพวกเขาหน่อย" หยางเหวินตงหัวเราะ "พวกเขามีงานที่มั่นคง ไม่กล้าเสี่ยงหรอก รอให้เราหาเงินได้มากพอเสียก่อน ค่อยว่ากัน"
ในทุกสังคมมักจะมีปรากฏการณ์แบบนี้
เจ้าของธุรกิจจำนวนมากเริ่มต้นจากการไม่มีงานทำ จึงต้องดิ้นรนสร้างธุรกิจของตัวเองขึ้นมา
แต่ถ้าใครมีงานประจำที่มั่นคง ไม่ว่าจะในบริษัทใหญ่หรือหน่วยงานรัฐ ก็มักจะไม่กล้าออกมาเสี่ยงทำธุรกิจของตัวเอง และหากทำจริง ๆ ก็มักจะต้องเจอกับแรงกดดันจากครอบครัว
พ่อแม่ของจ้าวลี่หมิง แม้งานจะหนักและเหนื่อย ต้องทำงานตั้งแต่เช้าจรดค่ำ แทบไม่มีวันหยุด แต่ในฮ่องกงปี 1958 ถ้ามีงานที่มั่นคงทำ ก็นับว่าโชคดีกว่าคนอื่น ๆ มากแล้ว
จ้าวลี่หมิงถอนหายใจ "ฉันเข้าใจพวกเขานะ แค่สงสารที่พวกเขาเหนื่อยมาก แม่ของฉันตาแทบจะมองไม่เห็นแล้ว แต่ก็ยังต้องไปทำงานที่โรงงานทอผ้า"
"เพราะงั้นเราต้องรีบหาเงินให้ได้เยอะ ๆ" หยางเหวินตงพยักหน้า
เงินสามารถแก้ปัญหาได้ทุกอย่าง ถ้ายังแก้ไม่ได้ แสดงว่าเงินยังไม่มากพอ
พูดให้สุดโต่งหน่อย แม้แต่สงครามโลกครั้งที่หนึ่งและสอง ก็มีรากฐานมาจากปัญหาเรื่องเงินทั้งนั้น...
จ้าวลี่หมิงถามว่า "ตอนนี้เรารับงานเพิ่มอีก 6 โกดังแล้ว อุปกรณ์ดักหนูคงไม่พอ เราจะไปทำเพิ่มกันไหม? ฉันกับฮ่าวอวี่จะช่วยกันทำ"
หยางเหวินตงส่ายหน้า "ไม่จำเป็นแล้ว เวลาของเราควรใช้ไปกับการวางกับดักให้ได้ผล ศึกษาพฤติกรรมของหนู และฝึกฝนการอ่านเขียน"
"การทำกับดักหนูใช้เวลามากเกินไป ไม่มีประโยชน์ ตอนแรกเราจำเป็นต้องทำเองเพราะไม่มีทางเลือก แต่ตอนนี้เราต้องจัดสรรเวลาให้มีประสิทธิภาพที่สุด"
จ้าวลี่หมิงคิดตามแล้วถามว่า "งั้นเราจะจ้างคนอื่นมาทำแทน แล้วจ่ายค่าแรงดีไหม?"
หยางเหวินตงครุ่นคิดอยู่ครู่หนึ่งก่อนจะพูดขึ้น
"ช่วงนี้ในแคมป์คนงานก็มีหลายคนเริ่มทำกับดักหนูเหมือนเราด้วยใช่ไหม? นายพอรู้เรื่องของพวกเขาไหม?"
ชาวจีนเป็นกลุ่มคนที่เรียนรู้ไวมาก ในอนาคตพวกเขาจะกลายเป็นมหาเศรษฐีในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้และควบคุมเศรษฐกิจของประเทศเกือบครึ่ง
ภายในแคมป์คนงาน ส่วนใหญ่เป็นพวกที่ลำบาก แต่พอเห็นคนอื่นหาเงินจากอะไรบางอย่างได้ ก็มีบางส่วนที่อยากเรียนรู้และลอกเลียนแบบ
จ้าวลี่หมิงตอบว่า
"ใช่ ฉันรู้จักอยู่ 3 คน มีคนนึง เมื่อสัปดาห์ก่อนยังไปตั้งแผงที่ตลาดตงฉ่ายเลย น่าจะเพราะพวกเราไม่ไปขายแล้ว"
"อืม ดีเลย" หยางเหวินตงยิ้มก่อนพูดต่อ "ไปดูกันหน่อย ถ้าพวกเขาทำดี เราจะซื้อจากพวกเขาเลย"
"ซื้อเลยเหรอ?" จ้าวลี่หมิงคิดตามก่อนจะพยักหน้า "ก็ดีเหมือนกัน แบบนี้สะดวกขึ้นเยอะ แต่ราคา..."
"ฉันจะเป็นคนเจรจาเอง" หยางเหวินตงกล่าว
จ้าวลี่หมิงลุกขึ้นยืน "งั้นฉันจะพาไป"
"โอเค ไปกัน"
แคมป์คนงานในฮ่องกง ส่วนใหญ่สร้างอยู่บริเวณเชิงเขา เพราะพื้นที่ราบนั้นถูกจับจองไปหมดแล้ว
แถมยังเป็นบ้านไม้ที่สร้างขึ้นแบบไม่มีการวางแผน ถนนเป็นดินปนหิน สกปรก มีน้ำเสียขังตามพื้น เสาไม้ไผ่ และ สายไฟเก่า ๆ พาดผ่านตามช่องว่างระหว่างบ้านพร้อมกับเสื้อผ้าและผ้าขาด ๆ ที่แขวนไว้เต็มไปหมด
แต่ยังดีที่ตอนกลางวัน คนส่วนใหญ่ไปทำงาน ไม่อย่างนั้น ช่วงเย็นคนคงเบียดเสียดกันจนเหมือนถนนหนานจิงในเซี่ยงไฮ้ยุคหลัง
ไม่นานนัก พวกเขาก็มาถึงที่หมาย
จ้าวลี่หมิงตะโกนเสียงดัง "อาตู้ออกมาหน่อย! พี่ตงมาหา!"
สักพักหนึ่ง เด็กหนุ่มร่างผอมคนหนึ่งก็เดินออกมา พอเห็นหยางเหวินตงก็ตอบรับด้วยรอยยิ้มทันที
"พี่ตง มาถึงที่นี่ได้ยังไงครับ?"
"แวะมาดูนายน่ะ ได้ข่าวว่าช่วงนี้เริ่มตั้งตัวได้แล้ว?" หยางเหวินตงพูดพลางยิ้ม
อาตู้เกาหัวพลางพูดเขิน ๆ "พี่ตง อย่าล้อผมเลยครับ ผมหางานไม่ได้ ก็เลยแอบเรียนรู้วิธีทำกับดักหนูของพี่ หวังจะหาเงินเล็ก ๆ น้อย ๆ"
หยางเหวินตงมองไปรอบ ๆ ก่อนจะนั่งลงบนก้อนหินขนาดครึ่งตัว แล้วถามว่า
"ได้ยินว่าก่อนหน้านี้ไปตั้งแผงขายที่ตลาดอยู่สองสามวัน ทำไมถึงเลิกซะล่ะ?"
อาตู้ถอนหายใจแล้วตอบ "ค่าแผงวันละ 50 เหมา สามวันผมขายได้แค่ 2 อัน ขาดทุนยับเลย ก็เลยทำต่อไม่ไหว"
จ้าวลี่หมิงหัวเราะพลางตบบ่าอาตู้ "นี่นึกว่าพี่ตงหาเงินได้เพราะขายกับดักหนูอย่างเดียวเหรอ?"
อาตู้ยิ้มแห้ง ๆ "ใช่เลยครับ ผมก็เพิ่งรู้ตัวว่าพูดไม่เก่งเอาซะเลย"
หยางเหวินตงหัวเราะเบา ๆ "มันเป็นเรื่องของพรสวรรค์นะ ฝึกยังไงก็ยาก"
เขาเองเกิดมาพูดเก่งตั้งแต่เด็ก สามารถเป็นพิธีกรได้เลย แต่คนส่วนใหญ่ไม่มีพรสวรรค์ด้านนี้ แม้จะฝึกฝนเป็นเวลานานก็ไม่อาจเทียบได้
"ของแบบนี้ ดูเหมือนจะคล้ายกับงานศิลปะ ต้องพึ่งพาพรสวรรค์เหมือนกัน"
อาตู้ถามขึ้นว่า
"พี่ตง พวกพี่มาหาผมมีอะไรเหรอ?"
หยางเหวินตงไม่ตอบตรง ๆ แต่ถามกลับว่า
"นายยังมีไม้ไผ่อีกเยอะเลย แสดงว่ายังทำกับดักหนูอยู่ แล้วทำไปขายให้ใครเหรอ?"
อาตู้ตอบว่า
"ผมทำไว้ขายให้พวกแม่ค้าในตลาดตงไฉเมื่อไม่กี่วันก่อน พวกเขาขายผักไปด้วย แล้วก็ขายกับดักหนูควบไปด้วย"
"หัวไวใช้ได้" หยางเหวินตงพยักหน้าแล้วถามว่า
"ขายให้พวกเขาเท่าไหร่ต่อตัว?"
อาตู้ชูสองนิ้วขึ้น
"สองเหมา"
"อืม ก็พอใช้ได้" หยางเหวินตงพยักหน้าแล้วพูดต่อ
"งั้นถ้าขายให้พวกเราล่ะ?"
อาตู้ดีใจทันที
"ได้สิ พี่ตงจะเอากี่ตัว?"
"ไม่ใช่แค่ไม่กี่ตัวนะ แต่เป็นหลายร้อยตัว"
"หลายร้อยตัว?" อาตู้อึ้งไปเล็กน้อย
หยางเหวินตงกางมือขวาออกแล้วพูดต่อ
"แต่ฉันให้ได้แค่ตัวละห้าเฟินเท่านั้น"
"ห้าเฟิน?" รอยยิ้มของอาตูหายไปทันที
"พี่ตง ต่อแบบนี้มันโหดไปแล้วนะ?"
"จะทำหรือไม่ทำก็ตามใจนาย แต่อย่าลืมว่าฉันเป็นคนเริ่มทำกับดักหนูก่อน ต้นทุนของมันฉันรู้ดี" หยางเหวินตงพูดพลางยิ้ม
ไม้ไผ่ที่ใช้ทำกับดักมาจากเศษวัสดุก่อสร้างเก่า ซึ่งมีแทบไม่จำกัด ต้นทุนที่แท้จริงมีแค่ค่าลงแรงทำเท่านั้น
จากที่เคยลองทำกันมา คนหนึ่งสามารถทำได้ประมาณ 30 ตัวต่อวัน
ในสลัมแห่งนี้ ถ้าจะหาเงินให้ได้วันละ 1.5 เหรียญ ต้องทำงานหนักกว่าการทำกับดักหนูเยอะ
อาตู้ถอนหายใจแล้วต่อรองว่า
"เพิ่มอีกเฟินได้ไหม วันหนึ่งจะได้เพิ่มสามเหมา อย่างน้อยก็เอาไปกินบะหมี่เกี๊ยวได้ชามหนึ่ง"
"ไม่ได้ นายเองก็รู้ดีว่ามันยังไงก็กำไร" หยางเหวินตงยืนยันเสียงหนักแน่น
อาตู้คิดอยู่ครู่หนึ่งก่อนจะพยักหน้า
"โอเค ตกลง"
หยางเหวินตงพยักหน้าแล้วพูดว่า
"ดี งั้นวันนี้เราจะเอาไปบางส่วนก่อน ลี่หมิง จ่ายเงินได้เลย"
จ้าวลี่หมิงยิ้มแล้วตอบว่า
"ได้เลยพี่!"
