เฉียวอวี้ไม่อยากได้ผลการเรียนที่ดีนักในรอบคัดเลือก แค่ผ่านเกณฑ์เขาก็พอใจมากแล้ว เพราะตามกฎการแข่งขัน ผลการเรียนรอบคัดเลือกกับผลการเรียนรอบชิงชนะเลิศไม่มีความเกี่ยวข้องกันเลย
แต่พอถึงเวลา หลังจากเปิดคลังข้อสอบ เฉียวอวี้ก็ยิ้มออกมา
อย่างเช่นข้อแรกก็จัดอยู่ในหมวดหมู่เรขาคณิตเชิงการจัด ข้อเดียวทดสอบทั้งเรขาคณิตวิเคราะห์บนระนาบ คณิตศาสตร์เชิงการจัด และปัญหาเส้นกราฟการมองเห็น เป็นต้น ในโจทย์กล่าวถึงปัญหาการบดบังสายตา ด้วยความเข้าใจในคณิตศาสตร์ของเฉียวอวี้ ปัญหาประเภทนี้มักจะปรากฏในเรขาคณิตการคำนวณ
แต่นี่คือข้อสอบแบบปรนัย
ไม่ใช่ว่าเฉียวอวี้จะอวดว่าตัวเองยอดเยี่ยมหรอกนะ สิ่งที่เขาถนัดทำที่สุดก็คือข้อสอบแบบปรนัย
เขาไม่จำเป็นต้องวาดรูปด้วยซ้ำ เพียงแค่อาศัยการเรียงตัวล่วงหน้าของจุดกับปัญหาการมองเห็น ก็สามารถอนุมานได้ว่าจำนวนคนเป็นไปไม่ได้ที่จะเกิน 6 คน และกำจัดคำตอบข้อ D ทิ้งไป
ประกอบกับหอคอย E และ F ไม่อยู่ในระยะสายตา หลังจากนี้ก็เพียงแค่ต้องวาดรูปในสมองตามเงื่อนไขก็พอแล้ว
สุดท้ายคำตอบที่ได้ก็คือหกคนพอดี
ใช้เวลาสิบนาที รู้สึกดีมากทีเดียว เฉียวอวี้มองไปที่ข้อสองอีกครั้ง เป็นโจทย์ที่ประกอบด้วยข้อสอบปรนัยสองข้อ
บังเอิญว่าข้อนี้ทดสอบเรื่องทฤษฎีความน่าจะเป็นและปัญหาค่าคาดหมาย
ประจวบเหมาะกับเป็นขอบเขตที่เขาคุ้นเคยอีกแล้ว แนวคิดทางคณิตศาสตร์ที่ต้องใช้ในข้อย่อยแรกก็น่าจะเป็นเรื่องคุณสมบัติไร้ความจำของการแจกแจงแบบเอ็กซ์โพเนนเชียล พูดง่ายๆ ก็คือ ความน่าจะเป็นที่เหตุการณ์จะเกิดขึ้นในอนาคตนั้นไม่เกี่ยวข้องกับอดีต
สรุปก็คือเคยเรียนมาแล้ว ง่ายมาก
พอถึงข้อที่สาม ในที่สุดเฉียวอวี้ก็รู้สึกว่าเริ่มมีความยากเพิ่มขึ้นแล้ว
แต่โจทย์ข้อนี้ทดสอบเนื้อหาในทฤษฎีจำนวนเชิงพีชคณิตและทฤษฎีจำนวนเชิงเรขาคณิต โดยนำค่าลักษณะเฉพาะมารวมเข้ากับทฤษฎีจำนวน ในที่สุดเฉียวอวี้ก็เข้าใจความหมายของการสอบแบบเปิดตำราได้แล้ว การพูดคุยถึงปัญหาความหนาแน่นของจุดแลตทิซบนระนาบ ในสมองเขายังพอมีความทรงจำลางๆ อยู่บ้าง แต่ก็ไม่กล้ายืนยันนัก
ดังนั้นเฉียวอวี้จึงเริ่มค้นหาบนอินเทอร์เน็ตตามคำใบ้ใต้โจทย์ และค้นพบทฤษฎีบทมินคอฟสกีอันโด่งดังอย่างรวดเร็ว จากนั้นก็เริ่มหาคำอธิบายต่างๆ ที่เกี่ยวกับทฤษฎีจำนวนเชิงเรขาคณิตในเว็บไซต์วิดีโอ ทำเครื่องหมายเอาไว้ และกดบันทึกโดยตรง
ทว่าชั่วคราวนี้เฉียวอวี้ยังไม่ได้ไปดูวิดีโอเหล่านั้น แต่เลือกที่จะยอมแพ้ข้อที่สามไปโดยตรง แล้วเริ่มไปศึกษาโจทย์ข้อหลังๆ แทน
ก็แค่รอบคัดเลือกเท่านั้น ขอแค่เข้ารอบชิงชนะเลิศได้ก็พอแล้ว ตามสถานการณ์ในปีก่อนๆ ก็ไม่จำเป็นต้องทำข้อสอบให้เสร็จทั้งหมด
ด้วยเหตุนี้ ตลอดทั้งวันเสาร์ นอกเสียจากตอนที่เฉียวซีเรียกเขาไปกินข้าว เฉียวอวี้ก็นั่งอยู่หน้าคอมพิวเตอร์เพื่อตอบคำถามมาโดยตลอด
เซี่ยเข่อเข่อมาหาเฉียวอวี้ในตอนเย็นหนึ่งครั้งเหมือนปกติ แต่หลังจากรู้ว่าเฉียวอวี้กำลังเข้าร่วมการแข่งขันคณิตศาสตร์ออนไลน์ ก็ไม่ได้เคาะประตูรบกวนเขา
รวมทั้งหมดเจ็ดข้อแบบนี้ กว่าเฉียวอวี้จะรู้สึกปวดเศียรเวียนเกล้า และไปอาบน้ำนอน เขาก็ได้ตอบคำถามอย่างสมบูรณ์ไปแล้วสามข้อ นั่นคือข้อแรก ข้อสอง และข้อที่สี่
ข้อที่สี่จัดเป็นเนื้อหาด้านพีชคณิตเชิงเส้นและพีชคณิตนามธรรม สิ่งที่ทดสอบหลักๆ คือการแยกตัวประกอบค่าลักษณะเฉพาะและการวิเคราะห์โครงสร้างปริภูมิลักษณะเฉพาะ ในด้านนี้เฉียวอวี้แข็งแกร่งจนน่ากลัว โจทย์รอบคัดเลือกที่คล้ายกันก่อนหน้านี้ไม่สามารถสร้างความลำบากให้เขาได้เลย ยิ่งไม่ต้องพูดถึงว่าช่วงเวลานี้เขายังได้ยกระดับการเรียนรู้เนื้อหาเกี่ยวกับพีชคณิตและทฤษฎีจำนวนเพิ่มขึ้นอีกมากมาย
ส่วนอีกสี่ข้อที่เหลือ เฉียวอวี้ไม่ค่อยมีความเข้าใจเท่าไหร่ หรือมีแค่แนวคิดคร่าวๆ จึงตัดสินใจรอให้ถึงวันพรุ่งนี้ค่อยดูวิดีโอ แล้วค่อยเลือกตอบอีกสักสองข้อ
ตามประสบการณ์ที่ผู้เข้าแข่งขันที่ผ่านเข้ารอบชิงชนะเลิศจากรอบคัดเลือกในปีก่อนๆ แบ่งปันไว้บนฟอรัม โดยพื้นฐานแล้วขอแค่มีความมั่นใจว่าตอบถูกสี่ข้อ ก็เหมือนได้รับตั๋วผ่านเข้าสู่รอบชิงชนะเลิศแล้ว
แน่นอนว่าเพื่อความปลอดภัย เฉียวอวี้ตัดสินใจว่าพรุ่งนี้จะต้องตอบคำถามอีกอย่างน้อยสามถึงสี่ข้อ อาจจะไม่จำเป็นต้องถูกต้องสมบูรณ์ร้อยเปอร์เซ็นต์ แต่ถ้าส่งแนวคิดคร่าวๆ ขึ้นไป ก็น่าจะได้คะแนนมาบ้าง
นอกจากนี้ เหตุผลที่วันนี้ไม่รีบลงมือก็อยู่ที่ว่า การกระทำใดๆ บนอินเทอร์เน็ตล้วนทิ้งร่องรอยเอาไว้
โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อใช้ระบบหลังบ้านของคนอื่น การทำโจทย์วันละสองสามข้อ จะยิ่งกลมกลืนไปกับฝูงชนได้ง่ายกว่า
รอบคัดเลือกไม่ได้เงิน ไม่มีความจำเป็นต้องแสดงอะไรที่พิเศษมากนัก ท้ายที่สุดแล้วเขาก็เพิ่งจะอายุสิบห้าปี และการแข่งขันคณิตศาสตร์อาลีบาบาก็แทบจะไม่มีเกณฑ์กำหนดใดๆ เลย หมายความว่าขอแค่มีหัวใจที่แข็งแกร่งพอ และไม่กลัวเสียหน้า บรรดาศาตราจารย์ด้านคณิตศาสตร์จากมหาวิทยาลัยชั้นนำ หรือแม้แต่ผู้ที่ได้รับเหรียญฟิลด์สก็สามารถสมัครเข้าร่วมได้
ส่วนเขาก็เป็นแค่ตัวละครเล็กๆ ที่อายุสิบห้าปีกว่าๆ เท่านั้นเอง
ในกรณีที่ทำผลงานได้ดีเกินไปจนถูกสังเกตเห็น ไม่แน่ว่าอาจจะถูกคนนำไปจับตามองอยู่ใต้แสงสปอตไลต์ก็เป็นได้
อันที่จริงเฉียวอวี้ก็ไม่ได้ใส่ใจเท่าไหร่ว่าจะโด่งดังหรือไม่ แต่ตามการจัดรูปแบบการแข่งขันของปีนี้ ปลายเดือนมิถุนายนก็จะประกาศผลการเรียน หลังจากให้ผู้เข้าแข่งขันเตรียมตัวสักพัก ต้นเดือนกรกฎาคมก็จะเริ่มรอบชิงชนะเลิศ ช่วงเวลานี้ถ้าต้องถูกคนจ้องมองและวิพากษ์วิจารณ์ แถมยังไม่มีเงินให้รับอีก มันก็เป็นเพียงการหาเรื่องใส่ตัวชัดๆ
พูดตรงๆ ก็คือ จุดสำคัญยังคงเป็นรอบชิงชนะเลิศ
หกโมงเช้าของวันรุ่งขึ้น เฉียวอวี้ก็ลุกจากเตียง เริ่มดูวิดีโอที่ทำเครื่องหมายและบันทึกไว้ในอินเทอร์เน็ตเมื่อวานนี้ ใช้เวลาเรียนรู้ไปตลอดทั้งเช้า แม้แต่เวลากินข้าว เฉียวซีก็เป็นคนนำมาส่งให้เขาถึงในห้อง
ลากยาวไปจนถึงบ่ายสองโมง เฉียวอวี้ถึงได้เริ่มตอบคำถามอีกครั้ง พอถึงห้าทุ่ม ซึ่งเป็นช่วงเวลาที่เหลืออีกเก้าชั่วโมงก่อนจะจบการแข่งขัน โจทย์ทุกข้อก็ถูกจัดการจนเสร็จสรรพ
เดิมทีอาจจะเสร็จเร็วกว่านี้ได้ แต่ระบบตอบคำถามออนไลน์ของเสี่ยวหลี่ปาปาชุดนี้ไม่ได้ใช้งานง่ายขนาดนั้น
เมื่อเอาชนะอุปสรรคเล็กๆ นี้ไปได้ เฉียวอวี้ก็ยังคงมีความมั่นใจอย่างมากว่าจะสามารถผ่านเข้าสู่รอบชิงชนะเลิศได้
……
วันจันทร์เป็นเทศกาลไหว้บ๊ะจ่าง ซึ่งเป็นวันหยุดหนึ่งวัน แต่หลานเจี๋ยก็ยังคงตื่นแต่เช้าตรู่ พอถึงแปดโมงตรงก็เปิดคอมพิวเตอร์เริ่มติดตามคลังข้อสอบของการแข่งขันคณิตศาสตร์ระดับโลกเสี่ยวหลี่ปาปา
ตามธรรมเนียมของปีก่อนๆ ไม่ว่าจะเป็นรอบคัดเลือกหรือรอบชิงชนะเลิศ เสี่ยวหลี่ปาปาก็จะประกาศโจทย์และคำตอบลงในคลังข้อสอบประวัติศาสตร์บนเว็บไซต์ทางการพร้อมกันหลังจากสิ้นสุดการแข่งขัน
แม้ว่าครูสอนโอลิมปิกวิชาการจะไม่จำเป็นต้องศึกษาโจทย์การแข่งขันประเภทนี้ และเขาก็ไม่ได้สมัครเข้าร่วมการแข่งขันด้วย แต่เป็นเพราะโจทย์ของการแข่งขันคณิตศาสตร์เสี่ยวหลี่ปาปาถูกออกแบบมาได้อย่างน่าสนใจมาก ดังนั้นหลานเจี๋ยจึงคอยติดตามในทุกๆ ปี
สำหรับคนที่ไม่มีความสนใจในคณิตศาสตร์เลยแม้แต่น้อย คงยากที่จะเข้าใจถึงความรู้สึกผ่อนคลายสบายใจหลังจากแก้โจทย์ยากๆ ได้สักข้อ ยิ่งไม่ต้องพูดถึงเรื่องที่เฉียวอวี้มีโอกาสสูงมากที่จะสมัครเข้าร่วมการแข่งขันในปีนี้ด้วย หลานเจี๋ยมีความอยากรู้อยากเห็นเกี่ยวกับระดับคณิตศาสตร์ของเฉียวอวี้มาโดยตลอด
เมื่อรวมความยากของโจทย์เข้ากับคะแนนสุดท้ายของเฉียวอวี้แล้ว ในใจเขาก็น่าจะพอรู้คำตอบ
รอบคัดเลือกปีนี้จัดสรรเวลามาได้ดีมาก หลังจากสอบเสร็จก็ประจวบเหมาะกับเป็นช่วงเวลาพักผ่อนในเทศกาลไหว้บ๊ะจ่างพอดี ชายหนุ่มโสดอายุมากอย่างเขาดันไม่มีงานอดิเรกอื่นใด ก็เลยสามารถใช้เวลามาศึกษาข้อสอบในครั้งนี้ได้พอดิบพอดี
หลังจากมองผ่านไปคร่าวๆ รอบหนึ่ง ในใจของหลานเจี๋ยก็มีการประเมินอย่างคร่าวๆ ความยากโดยพื้นฐานแล้วยังคงอยู่ในระดับเดียวกับปีก่อนๆ ในแวดวงคณิตศาสตร์คงจัดอยู่ในระดับกลางถึงสูง ขอบเขตที่ครอบคลุมก็กว้างขวางมากเช่นกัน เกี่ยวข้องกับหลายสาขา ทั้งพีชคณิต เรขาคณิต ทฤษฎีจำนวน คณิตศาสตร์เชิงการจัด และความน่าจะเป็น
รูปแบบการออกข้อสอบแบบนี้เป็นมิตรต่อผู้เข้าแข่งขันที่มีภูมิหลังมาจากสายคณิตศาสตร์โดยตรงมากกว่า ท้ายที่สุดแล้วผู้เข้าแข่งขันกลุ่มนี้ล้วนมีประสบการณ์การเรียนรู้ที่เป็นระบบมากกว่า สำหรับผู้เข้าแข่งขันที่ไม่ใช่มืออาชีพแล้ว มันนับว่าค่อนข้างยากเลยทีเดียว
โดยเฉพาะข้อสุดท้าย ไม่เพียงแต่เกี่ยวข้องกับการสร้างแบบจำลองและการหาคำตอบของสมการเชิงอนุพันธ์เท่านั้น แต่ยังครอบคลุมถึงการวิเคราะห์ระบบพลวัต รวมถึงความเข้าใจและการอนุมานเกี่ยวกับการเคลื่อนที่แบบเป็นคาบด้วย เปลี่ยนเป็นเขามาทำข้อนี้ อาจจะต้องใช้เวลาทั้งวัน และก็ยังไม่แน่ว่าจะทำได้ถูกต้อง
ส่วนถ้าเป็นเฉียวอวี้ล่ะก็……
เมื่อเงาร่างของเด็กคนนี้ปรากฏขึ้นในหัว พอคิดถึงท่าทีอันเคร่งขรึมจริงจังตอนที่เขาสอบถามว่าเงินรางวัลจำเป็นต้องหักภาษีหรือไม่ หลานเจี๋ยก็ไม่ค่อยแน่ใจจริงๆ ว่าเจ้าเด็กนี่จะสามารถผ่านรอบคัดเลือกไปได้หรือไม่
น่าเสียดายที่วันนี้เป็นวันหยุด คาบเรียนโอลิมปิกวิชาการในช่วงบ่ายก็เลยถูกยกเลิกไปโดยปริยาย
แต่ความอยากรู้อยากเห็นที่ไม่อาจระงับไว้ได้ ก็ยังคงทำให้หลานเจี๋ยหยิบโทรศัพท์มือถือขึ้นมา และกดเปิดวีแชต
